Vời vợi đất trời phiêu dạt tình ai
Giữa chốn huyền không tìm người trong mộng
(Trên Đỉnh Phù Vân – Phó Đức Phương)

1.

Ở huyện Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh, có đỉnh Yên Tử quanh năm mù sương. Trần Nhân Tông, vị vua anh hùng nhà Trần, sau hai lần lãnh đạo nhân dân đánh tan quân Nguyên xâm lược, từ bỏ ngai vàng thượng sơn Yên Tử, sáng lập ra thiền phái Trúc Lâm, truyền bá giáo lý nhà Phật đến mọi thần dân.

Tôi đã từng ra thăm “đỉnh núi mênh mang” Yên Tử, cảm nhận được không khí thanh nhàn, thiêng liêng của nơi phát tích Phật giáo Việt Nam. Chuyến đi thật thú vị, về lại nơi cửa Phật, thấy lòng thanh thản, khơi gợi bao ý nghĩa về cuộc sống theo nghĩa nhà Phật. Càng thú vị hơn, khi tôi biết được một bí mật bi thương, có lẽ ít ai biết được….

Tôi kể chuyện này cho anh cho chị, bởi anh chị sẽ có một ngày đến Yên Tử, đi trên những bậc thềm đá đầy rêu phong, thầm tưởng tượng ra bước chân người xưa.

Tôi kể chuyện này cho anh cho chị, bởi đến một lúc nào đó, anh chị rũ lòng vương bụi trần khi đã mòn bước chân thế sự, muốn tìm nơi yên bình của chốn tâm linh.

Tôi kể chuyện này cho em nghe, bởi đến lúc nào đó em cảm nhận được tình yêu vô bờ bến vĩnh cửu, em cảm nhận được những gì gọi là đường trần đôi ngả, biết xoay theo vần nào.

Tôi kể cho anh nghe, bởi một lúc nào đó, anh cảm nhận được tình yêu rất gần, mà rất xa, anh ray rứt với một tình yêu không với tới được nhưng vẫn giữ một lòng son sắt…

Dưới chân núi Yên Tử có suối Giải Oan, bờ suối rêu xanh phủ đầy, dòng nước trong veo. Gần đó có một chiếc am nhỏ, không đề tên tuổi, trong lạnh lẽo quạnh hiu. Có lẽ am chỉ ấm lên bởi một vài ngày lễ, ngày Tết, những vị sư sãi trong chùa cảm động mà thắp nên nén hương tưởng nhớ người xưa. Rời suối Giải Oan, bước chân lên những bậc đá dẫn lên đỉnh Yên Tử, nơi đó có chùa Đồng, tương truyền là nơi thiền 49 ngày của Phật Hoàng khi viên tịch.

Một ngày thăm quan Yên Tử, những câu chuyện thần kỳ người xưa, tấm lòng hiếu để với nhà Phật của vị vua anh hùng, khiến tôi ngậm ngùi, xuống núi mà lòng nghĩ vẩn vơ. Ngang suối Giải Oan, mua một bó nhang, thắp vào chiếc am. Không biết người xưa là ai, có lẽ một bó nhang cũng đủ để ngài ấm lên nơi chín suối vốn an bình nhưng quạnh quẽ…

2.

“Anh có biết, chiếc am đó thờ ai không?”

Tôi giật mình quay ra, tự bao giờ đã có một cụ già đứng sau mình. Cụ già, xem chừng hơn bảy mươi, dáng người nhỏ nhắn, nhưng toát lên vẻ rắn chắc, chòm râu dài, cượng nghị nhưng vẻ bí hiểm. Tôi nhận định ông chẳng phải người xứ này, có lẽ cũng là một du khách giống tôi. Dĩ nhiên là tôi không biết cụ già, cũng như chiếc am thờ ai, ngập ngừng…

“Chiếc am này thờ vị tướng quân Trần Trọng Thi. Ngài không nổi tiếng, chính sử cũng không còn lưu lại. Mà người ta cũng không buồn lưu, nên hầu như chẳng ai biết đến ngài cả…”

Tôi à lên thành tiếng rõ to. Như giải đáp được một phần thắc mắc của mình từ lúc bước chân lên suối Giải oan.

“Thưa cụ, vậy hẳn vị tướng quân này là thuộc hạ của vua Trần Nhân Tông? Theo cháu suy đoán thì vị tướng quân này tháp tùng ngài đến đây…, và vì lòng trung kiên nên khi Phật Hoàng tạ thế, ông cũng thủ tiết để chứng tỏ lòng mình?”

“Không hẳn thế… Nếu vậy, người xưa đã lập cho ông cái am trong chùa Hoa Yên kia kìa, chứ không phải là ở đây đâu. Và, tên tuổi ông trong chính sử cũng sẽ được nhắc đến một cách đường hoàng chứ không hiu quạnh thế này đâu…”

Ông vừa nói, vừa trỏ tay lên phía xa, thấp thoáng dấp dáng bóng chùa Hoa Yên.

Dĩ nhiên là tôi không hiểu. Những bí ẩn về vị tướng trong am Trần Trọng Thi, đã gây sự tò mò trong tôi.

“Thôi đi đi anh, em đã đói lắm rồi…”

Người bạn của tôi giục, đã leo núi hơn ngày rồi, đã đến lúc cần phải nghỉ ngơi…

“Gượm đã… Anh rất muốn biết câu chuyện về chiếc am, về suối Giải Oan, về tướng Trần Trọng Thi…”.

Dĩ nhiên, nàng không hài lòng lắm, nhưng để chiều ý của tôi, nán lại đứng bên, chúng tôi cùng hướng về phía cụ già… chờ đợi…

3.

“Chuyện này rất dài, có rất nhiều tình tiết oan khiên. Thấy anh chị có vẻ quấn quýt nhau, chắc đều là những người ngoan. Tôi sẽ kể cho anh chị nghe. Biết đâu, tuổi trẻ ngày nay, rút ra một điều gì đó…”.

Rồi thần sắc của ông chùng hẳn. Không còn vẻ cương nghị, mà đã toát lên một nỗi buồn đâu mơ hồ…

“Ngày Phật Hoàng bày tỏ ý định sẽ buông rèm nhiếp chính, rồi sau đó quy y cửa Phật, phát tích lòng độ thế trong dân chúng, có rất nhiều luồng ý kiến trái ngược nhau. Mẫu hậu của vị Thái tử trẻ nhận thấy con mình đã đủ bản lĩnh, khí tiết điều hành vương quốc, thuận ngài hoàn thành tâm ý, dù lòng rất muốn ngài ở lại thêm vài năm nữa…”

“Vị Hoàng Đế có một cung phi rất sủng ái, là La phi, thân phụ của La phi nhờ thế con nên leo được lên chức Thượng thư của một bộ quyền cao chức trọng. Vị thượng thư rất muốn con mình cũng sinh được vị Hoàng tử sau này giành nối dõi với vị Thái tử kia. Ông ta không muốn Hoàng Đế thoái vị ngay, dùng ảnh hưởng hết lòng can ngăn. Những phi tần cung nữ, vì tình yêu với Hoàng Đế cũng cố sức ngăn ngài…”

Nói đến đây, cụ già đột nhiên ngưng lời, nhìn lên đỉnh núi cao mù sương kia, xa xăm…

Câu chuyện đã bắt đầu cuốn hút hai chúng tôi….

“La phi ngày còn trẻ, là một cô nương xinh đẹp, có tình yêu sâu đậm với Trần Trọng Thi. Nhưng La phi phải nghe lời cha, vào cung cấm hầu hạ Hoàng thượng, tình yêu của họ cũng bị ngăn cách. Để giấu mình, Trần Trọng Thi không dám tiếp xúc với chốn cung đình, không muốn gặp La Phi, tình yêu của ông với La Phi thì vẫn son sắt…”

“Sự đời lắm tréo ngoe. Lúc vào cung cấm, cảm được khí phách của vị vua anh hùng, La phi quên đi người tình cũ, một lòng hầu hạ ngài lòng không tơ tưởng đến người tình xưa…”

“Vậy chắc Trần Trọng Thi đau khổ lắm?”

“Điều đó đã rõ. Nhưng các con biết đấy ngày xưa mà, Vua thì ai dám ngăn, dám cản. Mà có lẽ Trần Trọng Thi cũng nhận thấy vị vua anh hùng, nên lòng vui mừng vì thấy người yêu mình có nơi trao thân gởi phận xứng đáng…”

“Cuối cùng ngày vị vua xuất hành lên núi Yên Tử đã tới. Đêm đó, La phi bí mật bàn với 20 cung tần phi nữ khác, thượng sơn cùng ông để ngăn cản ý định quy cửa Phật…”.

Ông già lại ngừng kể… đảo mắt một vòng lên đỉnh Yên Tử đang mờ sương kia… Có lẽ thần tính đang chìm đắm trong diễn biến câu chuyện huyền bí của người xưa…

“Hai cháu cũng biết, ngày xưa đường lên Yên Tử xa xôi, cách trở, nhiều hiểm nguy, chứ không phải như bây giờ. Biết bao nhiêu khổ ải nguy hiểm trên đường, Nhà vua lại không muốn các vị tướng võ đi theo tháp tùng…”

“Vị thượng thư có tay chân khắp nơi biết ý định của các phi tần cung nữ, yên tâm nghĩ rằng ngày thường hoàng đế rất chiều chuộng họ, có thể ngài sẽ chiếu cố mà nghĩ lại. Hôm đó bí mật gặp Trần Trọng Thi, nhờ vị tướng này tháp tùng trong bí mật các vị phi tần cung nữ này…”

“Họ vẫn đi, vị vua cùng 2 tùy tùng đi trước, có 3 vị võ tướng tài giỏi bí mật theo sau. Năm dặm theo sau là 20 vị phi tần cung nữ đã cải trang thành dân thường.Trần Trọng Thi cùng 10 thuộc hạ bí mật bảo vệ…Hơn mười ngày ròng họ mới đến được Yên Tử”.

“Đến chân Yên Tử, Hoàng đế dừng lại. Nửa ngày sau, các cung tần tới nơi, ra mặt Hoàng đế. La Phi khẩn thiết: “Chúng thiếp từ khi nhập cung, chỉ một lòng hầu hạ hoàng thượng. Nay Thái tử còn trẻ, thần dân cần có Hoàng thượng. Chúng thiếp còn phải hầu hạ hoàng thượng…”.

“Ta đã một lòng dứt khoát bụi trần, tự thấy có duyên với của Phật, xưa nay cơ hồ như người nhà Phật. Muốn yên tĩnh nghiên cứu Phật pháp, truyền bá phật pháp đến với mọi nhà. Đó há không phải là việc tốt hay sao. Ta nghĩ Thái tử tuy còn trẻ, nhưng khí phách phi phàm, có đức độ tốt, có thể làm vua một nước. Ta có lỗi với các nàng. Nhưng ta không còn cách lựa chọn nào khác…”

“Nếu bệ hạ đã quyết, chúng thiếp xin quỳ dưới chân núi này một lòng mong bệ hạ hồi tâm chuyển ý …”

Vị hoàng đế thở dài. “Các nàng đừng làm thế. Ta lại càng khổ tâm hơn”. Rồi ngài khuyên họ trở lại kinh thành, tất cả cung tần phi nữ một mực không nghe, cùng khấu đầu, quỳ gối bên bờ suối.…”

“Vị hoàng đế ngậm ngùi, im lặng hồi lâu, quyết lòng quay gót đi, dẫn thuộc hạ mở đường lên đỉnh Yên Tử. Sau lưng ngài 20 đóa hương lệ tuôn thánh thót. Dòng suối chảy xiết, trắng xóa, vô tình cuốn từng giọt lệ mặn… Một ngày, hai ngày, rồi ba ngày… Yên Tử vẫn mây mù, thăm thẳm cây rừng, các phi tần cung nữ vẫn nhẫn nại quỳ, lệ không ngừng tuôn. Họ nhìn lên phía chân núi, mong ngóng vị hoàng đế xót thương nghĩ tình mà quay lại. Ngày qua ngày, sáng rồi tối, tối rồi lại sáng, họ chờ đợi trong vô vọng…”

Biết nói sao với tình cảm sâu đậm của 20 vị phi tần cung nữ. Họ đã chọn cách đó mong vị hoàng đế hồi tâm chuyển ý, chúng tôi không nghĩ là họ cố chấp…

Trần Trọng Thi đến bên La Phi…”Nàng chịu chết ở đây hay sao? Hãy tuân theo thánh ý Hoàng thượng. Hãy về kinh thành, rũ bỏ nơi xa hoa, sống cuộc sống yên bình. Có ta luôn luôn ở bên nàng…”. La phi không nói gì, chỉ nức nở rơi lệ, lòng nàng đã quyết… Sang này thứ mười, 20 vị phi tần cung nữ cơm không ăn nước không uống, bơ phờ, vật vờ, mất hết khí lực. Nhưng họ vẫn kiên định mong hoàng đế trở lại…”

Tôi và nàng lặng người đi. Khí tiết, tình yêu của các vị phi tần vô bờ bến Tôi khẽ nhìn sang nàng, vô tình nàng quay sang nhìn tôi. Không nói gì. Có lẽ chúng tôi đều nghĩ đến… điều kỳ diệu của tình yêu…

“Nàng còn có mẹ già. Nếu nàng không lo cho bản thân, nàng cũng lo cho mẹ già. Nếu nàng chịu quay về kinh thành, thì 19 vị cô nương kia theo nàng. Người ta nói cứu mạng người hơn xây 10 tòa tháp, nàng nhẫn tâm thấy 19 vị cô nương dần héo dần mòn hay sao?…”

La phi vẫn im lặng, khuôn mặt vốn kiều diễm đã héo úa của nàng trông thanh thản lạ thường, mặc cho Trần Trọng Thi cố van nài…

“…Đột nhiên, nàng lấy hết sức cùng lực kiệt, chạy về phía chân núi, men theo những con đường mòn đầy cây, đầy đá. Băng băng xua cây rừng đi lên. Trên đó có gì, nàng không cần biết. Hùm beo, hổ… bao nguy hiểm phía trước nàng mặc kệ… Trần Trọng Thi cố đuổi theo nàng…”

“Sang ngày thứ 15. 19 vị cung tần phi nữ, tuyệt vọng trẫm mình xuống dòng suối mát mà chết. Trần Trọng Thi và La Phi vẫn bặt vô âm tín… Trần Trọng Thi và La Phi có gặp và thuyết phục được Hoàng đế hay không? Hay là họ cùng kiệt quệ sức tàn mà chết đi nơi vùng núi rừng âm u này?…”

4.

Cụ già quay sang nhìn chúng tôi. Cả ba chúng tôi đều lặng đi xúc động. Một không khi trầm buồn bao quanh…

“Dưới chân núi Yên Tử, có suối Giải Oan. Tương truyền rằng, mười chín cung tần mỹ nữ theo chân hoàng đế, mong được ngăn bước chân ngài quy cửa Phật. Lúc tuyệt vọng họ trẫm mình xuống suối tự vẫn minh chứng cho tấm lòng son sắt. Người đời sau đặt tên suối Giải Oan, gột rửa những oan khuất những người đàn bà trung tiết. Tên tuổi của những cung tần mỹ nữ, ngày nay không còn nhớ rõ, nhưng tấm lòng sáng ngời tình yêu của họ thì ai cũng biết. Đó là sự thật, mà ai ai cũng biết cả…”

“Thuộc hạ của Trần Trọng Thi đã làm chiếc am nhỏ bên bờ suối thờ ông. Họ tiếc thương cho La Phi, tiếc thương cho ông. Tiếc thương cho tình yêu của ông. Nhưng có lẽ không ai trách họ, cả hai đều chọn cho mình cách để sống và chết với tình yêu…”

Cụ già ngừng lời. Nhìn chúng tôi mỉm cười. Nụ cười đầy bao dung, khích lệ.

Chúng tôi đã biết và hiểu, nơi đây, cách gần 700 năm, đã có những người xưa, sống vì tình yêu như thế. Nơi đây, có một vị hoàng đế anh minh dứt lòng trần tu tâm dưỡng cửa Phật mang giáo lý đến muôn đời. Chúng tôi kịp cảm ơn cụ già, cụ đã bước nhanh ra sau con đường mòn dẫn lên núi. Chúng tôi toan quay bước đi, chợt nhớ ra điều gì, khẽ quay lại, thì không thấy bóng dáng ông đâu. Trời sắp tối rồi. Tôi nắm chặt tay nàng, cả hai khẽ nhìn lên… Chỉ thấy trên đỉnh Yên Tử xa xa, mây mù đâu kéo về từng dải.

Trần Thanh Giảng

Ngày ấy, ở huyện tôi sống chỉ có một hiệu sách duy nhất. Lần đó sách được phân phối về chỉ có 2 cuốn Tự điển Anh Việt dày 2000 trang giá 26 đồng. Tôi thổ lộ ao ước có được cuốn sách này với Ba mặc dù biết đó cũng là số tiền lớn so với tháng lương của Ba. Thương con gái, Ba cũng xoay được số tiền để tôi khệ nệ mang cuốn sách về. Hai cha con ngắm nghía nâng niu trầm trồ cuốn sách. Ba nói sẽ viết lời đề tặng cho tôi.

Ôi, lúc đó tôi đã làm một việc ngốc nghếch nhất trên đời, tôi nói: “Đừng Ba, quyển sách như thế này mà mình ghi vào thì nó sẽ mất giá trị…”. Trong đầu một đứa con gái mười bốn tuổi như tôi nào biết rằng có ngày mình sẽ mất đi người cha mãi mãi, còn sách thì còn có cơ hội mua biết bao nhiêu cuốn nữa trên đời này. Tôi đã buộc Ba chỉ được ghi lời đề tặng ở phía sau cuốn sách, nơi chẳng ai nhìn thấy. Chìu lòng con, Ba cũng ghi cho tôi ở phía sau với một nét buồn ánh lên trong mắt. Cũng còn một chút an ủi là tôi kịp nhìn thấy ánh mắt ấy và kịp thời sửa sai. Buổi tối, tôi ôm cuốn sách đến bên cạnh Ba và lần nữa đề nghị Ba ghi lại lời đề tặng vào phía trước. Trong tôi lúc đó chưa bao giờ nghĩ rằng những dòng chữ xiên xiên của Ba sẽ in đậm suốt đời mình. Sau này, mỗi khi tra cứu, những dòng chữ của Ba luôn làm cho tôi thấy gợn lên trong lòng nỗi ăn năn, đồng thời cũng thấy ấm lòng như có Ba bên cạnh.

Một điều trớ trêu nữa là bây giờ đứa con gái nhỏ của tôi mới biết được vài chữ a, b, c, đã thừa lúc tôi sơ ý cầm bút vẽ nguệch ngoạc vào cuốn tự điển ngày xưa tôi từng trân quí; thế mà vì yêu con, tôi cũng không mắng mỏ hoặc trừng phạt nó; thế mới biết lòng cha mẹ bao giờ cũng yêu thương con vô điều kiện.

Bạn ơi, nếu còn có cha mẹ trên đời, xin nhớ đừng bao giờ phạm phải một sai lầm như tôi: có lần yêu quí đồ vật hơn cả tình cha mẹ để rồi có lần phải rơi nước mắt hối hận như tôi khi viết những dòng này.

Nhị Tường

Ngoại cô thường có thói quen quét lá mỗi buổi sáng. Khi cây cỏ ngoài vườn còn ướt sương, khi những tia nắng đầu tiên chỉ vừa lướt trên những ngọn cây xa tít, nhuộm một màu vàng óng ánh, rất dịu . Bà dồn lá thành một đống to ở góc vườn rồi châm lửa đốt. Lá khô cháy giòn và lá tươi nổ lép bép. Có những loại lá mà bọn trẻ con gọi là lá nổ, Nghi thường hái bỏ vào lửa, thích thú nhìn chúng nổ tanh tách và phồng rộp lên như cái bánh đa nướng. Cô đã sống những ngày tháng đẹp nhất của mình ở nơi này, một xứ đạo hiền hoà và bình yên . Cô đã trải qua một tuổi thơ trong trẻo và thánh thiện, một mối tình đầu cũng trong trẻo và thánh thiện như thế. Bởi vậy mà mỗi lúc nhớ về quê ngoại, nhớ tuổi thơ là Nghi lại nhớ Đông, nhớ đến da diết. Suốt ba năm đại học, cô chỉ chăm chú vào sách vở, và không động rung trước bất kỳ ai, mặc dù không hẳn là vì Đông, hoặc ít ra cô cũng tin rằng không phải vì anh. Cách đây không lâu cô đã nghe ai đó nói rằng anh vừa làm lễ tuyên thệ, cô có cảm giác lạ lẫm và cố hình dung ra anh trong chiếc áo chùng đen. Cô nhớ mình đã từng nói với Đông rằng cô muốn anh trở thành một nghệ sĩ chơi piano trong nhà hát lớn chứ không phải là một thầy tu chơi đàn ở nhà thờ. Cô luôn nhớ đôi bàn tay mảnh và dài của anh lướt trên những phím đàn tài hoa như thế nào. Và cô nhớ, nhớ mãi cái ngày bà ngoại mất, Đông đứng bên cạnh tháp chuông chờ cô đi lễ ra để ôm choàng cô vào lòng và nói:

-Em phải khóc đi Nghi, tại sao trong đám tang em không khóc?

Và cô đã khóc, khóc mãi trong vòng tay Đông, không một chút e thẹn, ngượng ngùng, chỉ thấy nhẹ lòng vì biết mình được yêu thương và thấu hiểu. Nhưng từ ngày vào thành phố, Nghi đã luôn biết rằng Đông là ký ức, là một mối tình đã qua, nếu như cô có thể gọi đó là một mối tình…

*

Anh lớn hơn cô vài tuổi. Và là một tu sinh. Sinh ra trong một gia đình ngoan đạo nên ngay từ bé, anh đã biết chắc rằng mình sẽ trở thành tu sĩ.

Còn cô chỉ là một cô bé con gầy gò và lặng lẽ, hát trong ca đoàn của giáo xứ. Bố mẹ cô đều sống ở thành phố, còn cô thì sống với bà ngoại ở giáo xứ yên lành này từ lúc bé xíu. Thỉnh thoảng, bà ngoại lại bảo cô mang lên nhà thờ cho cha xứ những món ăn ngon. Anh thường đàn cho ca đoàn của cô trong những buổi lễ chủ nhật dành cho thiếu nhi. Cô không phải là người hát hay nhất, cũng không phải là cô bé xinh xắn nhất, nhưng anh thương mến cô vì cô rất hiền lành.

Cho đến buổi lễ Giáng sinh năm cô tròn 16 tuổi. Khi ngồi vào đàn, anh gần như không nhận ra là cô đứng ngay bên cạnh, trong chiếc áo dài trắng mềm mại và tinh khôi. Đó là lần đầu tiên anh thấy cô mang áo dài, cũng là lần đầu tiên anh nhận ra rằng cô đã trở thành một thếu nữ xinh đẹp. Nhìn nghiêng, gương mặt cô có nét gì đó thật thanh cao và thánh thiện, đôi mắt đen trong veo luôn nhìn thẳng về phía trước. Khi hát, chiếc cổ mảnh mai của cô ngước lên duyên dáng như một con thiên nga trắng: “cao cung lên,khúc nhạc thiên thần xuống…”Và trong một thoáng anh nhận ra rằng anh đã quên mất mình đang ở trong nhà thờ, anh cứ ngỡ như anh chỉ đang đàn cho mỗi một mình cô hát, và anh cũng chỉ nghe có mỗi tiếng hát của cô mà thôi…

Và từ đó, anh để ý đến cô, một điều tự nhiên hơn tất cả mọi điều có thể xảy ra trên thế gian này. Và anh yêu cô, mặc dù anh tin rằng mình chưa bao giờ tỏ lộ cho ai biết, kể cả cô. Anh thấy mình sung sướng khi nghe bạn bè cô kể rằng ở trường, cô là một lớp trưởng rất được nể nang vì học giỏi và năng nổ. Anh thích nhìn ngắm cô cười nói giòn giã với bạn bè, và vô cùng hạnh phúc mỗi khi cô ngừng lại và ý nhị nhìn về phía anh với ánh mắt vừa táo bạo vừa thẹn thùng một cách dễ thương. Mỗi khi tan lễ, cô thường quỳ lại rất lâu và luôn là người ra về sau cùng. Anh đợi cô bên cạnh tháp chuông, chỉ để im lặng trao cho cô một gói kẹo nhỏ, một chùm ổi, hay chùm mận hái từ khu vườn của nhà thờ. Đôi khi, chỉ để hỏi :

-Hôm nay em có vui không?

Và nghe cô thì thầm :

-Dạ có.

Trong những buổi lễ, cô luôn tìm cách đứng ngay bên cạnh chiếc đàn dương cầm, và thỉnh thoảng anh lại mỉm cười với cô, sung sướng khi thấy đôi mắt cô long lanh và đôi môi cô mím lại để cố giấu nụ cười. Không ai biết điều đó, chỉ có anh và cô.

Đôi lúc, trong những giờ đọc kinh tối hoặc sáng, anh bỗng nhớ đến cô và thầm nghĩ : “Mình không muốn trở thành một linh mục nữa, mình sẽ nói với cha xứ là mình không thể trở thành linh mục được”. Nhưng chỉ nghĩ đến thế thôi anh đã thấy hoảng sợ. Anh đã sống với vị cha xứ nghiêm khắc này từ lúc còn là một cậu bé lớp hai. Ông đã nuôi anh ăn học và tất cả mọi người trong gia đình đều tin chắc rằng anh không thể trở thành một cái gì khác ngoài một tu sĩ. Anh đã quen với những việc của nhà thờ, quen kéo chuông trước giờ lễ, quen với việc đèn đóm, âm thanh, đàn hát. Quen cả với kiểu sống trầm mặc và cô độc của một người tu hành, lủi thủi trong căn phòng nhỏ và đọc kinh rất nhiều lần trong ngày. Anh không thể dẫm đạp lên tất cả , chỉ vì cô. Anh không thể tưởng tượng được cô sẽ mang đến cho anh điều gì nhiều hơn thứ tình cảm trong sáng và vô hại ấy, thứ tình cảm mập mờ giữa tình yêu trai gái và tình anh em. Và gần như một sự ngây thơ, anh vẫn nghĩ cô là của riêng mình, và sẽ không bao giờ thuộc về ai khác.

Một buổi trưa tháng sáu, nắng đổ chói chang. Anh vừa về đến nhà thờ thì đã thấy cô chờ anh bên cạnh tháp chuông.Cô nhìn anh bằng đôi mắt long lanh chực khóc, và đôi má rám hồng lên vì nắng :

-Em lên xin cha xứ nghỉ hát ở ca đoàn, em phải vào Sài Gòn để thi Đại học. Có lẽ em không về đây nữa.

Anh đứng lặng, buông xuôi tay theo thân mình. Lòng xáo động dữ dội nhưng thừa biết mình sẽ không thể làm gì để giữ cô lại.

-Khi nào em đi?

-Chiều nay.

-Chiều nay ?

Anh tự hỏi, cô nhìn anh như thế nghĩa là gì. Cô chờ đợi anh điều gì, chờ đợi anh một lời thổ lộ hay hứa hẹn mà anh không thể nào thốt ra được chăng. Nhưng cô chỉ lắc đầu nhè nhẹ rồi nói :

-Anh ở lại mạnh khoẻ.

Anh gật đầu và cô quay lưng đi. Anh chợt thấy lòng mình trống hoác.

-Nghi !

Cô quay lại, nhìn anh điềm tĩnh đến lạ lùng, giống như cô đã biết chắc anh sẽ gọi cô, thậm chí biết chắc sẽ nói gì:

-Em…cố gắng học giỏi nhé !

Cô mỉm cười nhè nhẹ, rồi lại gật đầu và quay đi. Anh đâu cần phải dặn cô như vậy, anh biết chứ. Anh luôn luôn biết rằng cô sẽ là một sinh viên giỏi, cô sẽ làm được điều cô muốn và sẽ trở thành một cái gì đó trong đời, mạnh mẽ và không bao giờ khuất phục. Một cái gì đó, khác anh.

Từ khi Nghi đi, anh thấy mình trở nên trống rỗng và vô vị, nhưng anh chấp nhận sự vô vị đó và gọi nó là “sự bình yên”. Anh tiếp tục đàn cho ca đoàn hát, tiếp tục học tiếng Latinh, học thần học, học ngoại ngữ và âm nhạc ở chủng viện. Rồi hai năm sau, anh chính thức khoác lên người chiếc áo chùng đen và đợi thời gian thử thách để trở thành linh mục.Thỉnh thoảng, anh vẫn nghe một vài người nhắc đến Nghi, nhưng anh tin rằng cô như một cơn bão đã đi xa,và lòng anh phẳng lặng trở lại. Anh nghĩ rằng mình đã không nhớ mong Nghi trong chừng ấy năm tháng, không momg muốn gặp lại cô dù rằng anh vẫn dành cho cô một lời cầu nguyện mỗi đêm. Điều đó có nghĩa là Nghi sẽ không bao giờ khuấy động tâm hồn anh được nữa. Anh vẫn tưởng như thế, cho đến một ngày, tiếng chuông Giáng Sinh lại ngân lên binh boong và Nghi trở về…

*

Đông đứng ngay trước mặt Nghi và vẫn còn kinh ngạc. Từ ngày anh mặc áo chùng, tất cả mọi người đều gọi anh là “thầy”, nhưng anh không hề cảm thấy bất bình khi Nghi vẫn gọi anh là “Anh!”. Dường như trong thâm tâm, anh chưa bao giờ nghĩ rằng Nghi có thể gọi anh khác đi được. Trong bóng tối, Nghi đẹp một cách kỳ lạ. Đôi mắt trong như không có đáy, cái miệng, và cái cánh mũi hếch lên bướng bỉnh của cô vẫn quen thuộc với anh như thể cô chưa bao giờ xa anh lâu đến vậy. Đông ngửi thấy mùi chanh thoang thoảng từ mái tóc Nghi, có thể, từ đôi môi của cô nữa. Một cách hoàn toàn vô thức, anh đưa tay sờ lên mặt cô, dường như để nhận xem có đúng là cô hay không, hay để chứng thực rằng cô đang thật sự hiện hữu :

-Em vẫn đẹp lắm !

Nghi mỉm cười và anh thấy bàng hoàng cả người, bàng hoàng vì những lời mình vừa thốt ra, bàng hoàng vì anh đã không hề chờ đợi được gặp lại cô, và còn bàng hoàng vì những tình cảm không lường được đang trỗi dậy mạnh mẽ trong anh. Nếu ngày xưa đối với anh cô là một thiên thần tinh khôi thì bây giờ cô là niềm khát khao chực bùng cháy, chực huỷ hoại tất cả mọi thứ. Và Đông biết rõ, chỉ dấn thêm một bước nữa thôi thì cô sẽ là sự lầm lạc của anh, là nỗi ô nhục của gia đình anh, và của tất cả những giáo dân ngoan đạo xứ này.

Nghi ngước mắt lên, và thấy đôi mắt Đông nhìn cô đăm đắm xuyên qua màn đêm, nửa khao khát, nửa sợ hãi. Bỗng dưng, Nghi muốn oà khóc, cô biết Đông không thể vứt bỏ tất cả để ôm choàng lấy cô. Trong bóng tối, cái cổ cồn của chiếc áo tu sĩ nổi rõ lên màu trắng toát, trắng đến đáng sợ. Nó như một nhát dao đâm mạnh vào tim cô. Cô vừa thấy mình tội lỗi, vừa nguyền rủa sự hèn nhát của cô, và cả của anh. Bởi cô bỗng nhận ra mình yêu anh, vẫn yêu anh từ ngày xưa cho đến tận bây giờ, bất kể ba năm trời không gặp, bất kể chiếc áo chùng đen mà anh đang khoác trên người. cô muốn gục đầu vào ngực anh và kể cho anh nghe cô đã nhớ anh như thế nào, rằng cô đã thèm khát có được sự vững chãi và dịu dàng của anh bên cạnh như thế nào. Rồi Nghi ước gì Đông đừng nhìn cô nồng nàn như thế. Cô lại ước có ai đó đến gần họ ngay lúc này để anh rời xa cô ra. Đông sẽ trở thành linh mục, điều đó là không thể thay đổi, không bao giờ thay đổi được. Nghi biết rằng Đông hiến dâng cuộc đời mình cho việc tu hành không chỉ vì niềm tin, mà còn vì niềm tự hào của gia đình, vì bổn phận và cả vì những tham vọng của bản thân anh. Đó là một con đường đã được vạch sẵn và Đông chưa bao giờ bước chệch khỏi con đường đó.

Có tiếng chuông đồng hồ điểm mười tiếng, chậm rãi. Đông bất giác lùi lại:

- Sắp lễ rồi.

- Phải, sắp lễ rồi.

- Em vào nhà thờ chứ?

- Em không biết.

Đông quay nhìn vào bên trong, ngần ngừ:

- Anh phải đàn cho ca đoàn hát thanh ca.

- Em biết.

Đông cầm lấy bàn tay nhỏ nhắn của cô và lắc khẽ:

- Có lẽ…anh vào trước, em vào sau nhé!

Nghi gật đầu nhè nhẹ, nhìn Đông đi như chạy về phía cửa nhà thờ, cô nghe như có cái gì đổ vỡ trong lòng mình. Đó là lúc cô nhận ra rằng Đông sợ mọi người nhìn thấy. Nhưng không thể trách anh được. không thể trách được. đời người ta vẫn khổ sở bởi những khát khao bị kìm nén. Có lẽ, cô là phần yếu đuối nhất của tâm hồn Đông. Cô chầm chậm bước ra khỏi cổng giáo đường. Đêm lạnh. Và gió thổi vi vút. Đêm Giáng sinh thường mang đến cho Nghi một cảm giác lạ kỳ, vừa ấm áp, vừa trống trải. Nghi thoáng nghe tiếng dương cầm vang lên điệu nhạc quen thuộc “ Cao cung lên, khúc nhạc thiên thần xuống, hoà trong làn gió, nhè nhẹ vấn vương…Ôi linh thiêng…”. Sau lưng cô, tháp chuông bắt đầu ngân lên từng tiếng bing…boong…trong trẻo. Ngay lúc này, Nghi biết mình phải đi xa, xa thật xa, trứơc khi cô có ý định lôi kéo Đông, hay cám dỗ anh.

Mối tình đầu cũng giống như tiếng chuông vậy. Nó đã qua rồi dẫu ta vẫn nghe như những âm vang của nó còn đọng mãi. Không ai có thể tìm lại một tiếng chuông, cũng không ai nên cố tìm cách giữ lại một tiếng chuông. Hãy để những cơn gió nguyên sơ mang thanh âm ấy đi. Nếu không thể tạo nên một điều gì tốt đẹp hơn hiện tại, thì cũng đừng nên phá vỡ hiện tại. Có một thánh đường trong tim anh, tim cô, và những gì cất giấu bên trong đó là thiêng liêng. Nhưng những tham vọng, những bổn phận, cũng như nỗi sợ hãi trước nhân gian bắt họ dừng lại.

Đêm thánh vô cùng, và cánh cửa thánh đường xưa đã khép. Cô chỉ ước một điều, ước gì, nó đừng trở nên hoang phế với thời gian.

Đông Vy

Anh có đúng 22 năm để trở lại nơi này. Nếu không phải là đại biểu có tham luận trong hội nghị ngày mai chắc có lẽ anh không bao giờ đến đây. Ban chiều, chiếc xe rẽ ngoặc vào con đường chính tim anh như muốn vỡ tung, kỷ niệm cũ và nỗi day dứt mơ hồ nào đó thi nhau vò xé lòng anh. Anh đã trải qua năm năm của thời tuổi trẻ không buồn, không vui ở đây. Con phố chính cắt đôi thị xã chạy dài từ Quốc lộ 1A về phía biển bị chắn bởi khu quân sự cũ và rừng dương cùng một cồn cát làm đường ranh phố – biển ngày xưa thường ngăn bước chân khám phá của anh. Anh không thích biển nơi đây, không có núi che chắn, nó bao la và mênh mông quá dễ làm anh chóang và ngộp thở. Cho đến một ngày, không chịu nổi sự tĩnh lặng luôn mang dáng vẻ uể ỏai của nó, những bài giảng nhai lại kèm theo những khuôn mặt học trò vô cảm, anh ra đi.

Những con đường trong phố vẫn còn nguyên hàng cây xà cừ thật lớn chạy ngang dọc như những nhát dao băm vằm tim anh – sự thay đổi chậm chạm nơi đây làm lòng anh càng thêm trĩu nặng. Phải chi nó khác đi nhiều so với ngày xưa để anh có cảm giác mình đang đến một nơi hòan tòan xa lạ. Đã vậy, những tấm banderole ghi dòng chữ chào mừng đại biểu về dự hội nghị như vả nhẹ vào mặt anh, thị xã vẫn đang bao dung mở rộng tấm lòng đón anh – một kẻ đã từ chối và bỏ chạy để bây giờ nhìn lại mọi việc diễn ra trong cuộc đời như một “nhãn tiền” mà ở tuổi hai mươi ngày ấy anh làm sao biết được!

*

Ra trường năm hai mươi hai tuổi anh nhận quyết định về dạy học ở một trường trung cấp nằm trong thị xã. Cùng về với anh đợt ấy có Khoa và Bích, hai người là bạn học cùng trường. Anh và Khoa là dân thành phố còn Bích là người địa phương. Học trò đa phần là các em học sinh vừa tốt nghiệp lớp 9, bộ đội phục viên hay cán bộ đi học. Anh dạy môn phụ nên dù có đầy nhiệt huyết cũng không thóat khỏi tâm trạng chán nản. Còn Khoa, tuy dạy môn chính nhưng do gia đình ở thành phố tương đối khá giả, phải về đây Khoa cũng chẳng phấn khởi gì. Chỉ có Bích là thoải mái vì cô được về gần nhà và được dạy môn chính.

Anh và Khoa ở cùng phòng trong khu tập thể. Biết tâm trạng buồn chán của hai người, sáng nào lên lớp Bích cũng tranh thủ đi sớm gần nửa tiếng tạt vào lôi anh và Khoa lên lớp. Có hôm cả hai trùm chăn kín mít mặc cho Bích gõ cửa đến mỏi tay và luôn vùng dậy khi nghe giọng cô bắt đầu nghèn nghẹn nước mắt.

Nhiệt tình của Bích dần cảm hóa được hai người, cô kéo anh và Khoa từ trong đống chăn mền bèo nhèo trên chiếc giường đơn ở khu tập thể những ngày nghỉ cuối tuần để ra phố, về quê, ra biển hay về nhà cô – một ngôi nhà nằm trên con phố chính có cây xà cừ xòe tán rộng phủ trùm hết vuông sân thượng, có những buổi sinh họat gia đình đầm ấm cùng những món ăn ngon do chính tay mẹ cô làm thết đãi hai người. Ba Bích một người đàn ông vui tính và chân thật, thích chơi cờ; thỉnh thỏang ông vẫn nói đùa anh và Khoa là Sơn tinh và Thủy tinh, ai thắng ông liên tiếp ba ván sẽ được ông gả con gái. Không bao giờ anh hay Khoa thắng được ông, nhưng chắc có lẽ khi ấy cả hai người chẳng ai có ý nghĩ muốn thắng ông liên tiếp ba ván…

Một học kỳ, hai học kỳ rồi những học kỳ sau đó trôi qua trong bình lặng và tẻ nhạt vô cùng đối với anh. Những lá đơn xin việc anh gởi về thành phố mong được chuyển một công việc làm khác ngày càng ít hy vọng; sự tự tin trong anh mòn dần, có đôi lúc biến thành mặc cảm, tự ti hay những buồn vui vô cớ. Anh đem tất cả những muộn phiền ấy trút hết cho Bích. Cô yên lặng hàng giờ nghe anh tâm sự, cố gắng cùng anh tưởng tượng về một tương lai khá hơn cho anh, thế nhưng cuối cùng bao giờ cô cũng nhận từ anh một gáo nước lạnh hất đi vùng vằng : “Em làm sao hiểu hết được những điều ấy!”. Anh chẳng thèm đếm xỉa những nét buồn u ám đến tội nghiệp trên gương mặt Bích, anh chỉ biết loay hoay với những trăn trở cho riêng mình.

Một buổi tối thứ bảy, Khoa đã về nhà. Anh cảm thấy rất ngột ngạt trong căn phòng mười sáu mét vuông, anh lôi chai rượu ra uống một mình. Những suy tư về một tương lai không có viễn ảnh gì sáng sủa ở thị xã nhỏ bé và hiu hắt này thi nhau dằn xé, anh có cảm giác mình như con cá bị bủa trong tấm lưới chật hẹp, càng vẫy càng bị bó chặt. Đang lúc cực điểm của sự bế tắc thì Bích đến. Như người chết đuối vớ được chiếc phao, anh ôm lấy Bích và trút hết vào cô những nỗi buồn, những bế tắc. Bích dịu dàng vuốt ve anh xoa dịu dần sự căng thẳng. Khi sợi dây đã chùng, cô nhận thấy anh chẳng hề yêu cô; cô chỉ là một từ hay một cụm từ điền vào dấu ba chấm đang bị khuyết trong cuộc đời anh, cô lặng lẽ rời khỏi căn phòng ấy và nuốt ực xuống cổ cảm giác buồn, tủi, đớn đau.

Cuộc sống là một chuỗi thất vọng rồi hy vọng kéo dài theo dạng biểu đồ hình sin lay lắt kéo anh những giờ lên lớp vô cảm. Cho đến một ngày chuỗi hy vọng ở đỉnh điểm cao nhất là lúc anh nhận được sự chấp thuận về làm việc ở một viện nghiên cứu trung tâm thành phố. Cùng lúc đó, tất cả như nhấm chìm anh xuống điểm cực tiểu khi Bích đến báo tin có một mầm sống đang cựa quậy trong cô. Đó là một đêm mưa. Tiếng mưa rơi đều đều trên mái tôn đưa anh từ từ rớt xuống đến tận cùng. Biểu đồ hình sin cuốn lại chập chờn dùng dằng trong anh , cuối cùng như một sợi dây nó kéo nhanh anh lên khỏi vực sâu với một lời từ chối quyết liệt: “Anh đã quyết định rời khỏi nơi này trong tháng tới!”. Khi buột miệng nói xong câu đó, có lẽ lần đầu tiên trong đời anh nhìn thấy một đôi mắt khác thường như vậy từ Bích. Nó như một tấm thảm trải rộng được đan bằng những sợi dây thương yêu, óan hận, tuyệt vọng đến căm hờn và cuối cùng được gút lại ở đường biên bằng những sợi chỉ lạnh lẽo, vô hồn, không cảm xúc. Bích đứng lên, quyết liệt và mạnh mẽ. Cơn mưa bên ngòai đã hết, cầm tấm áo mưa cô rũ thật mạnh cố làm rớt hết từng hạt nước nhỏ rồi xếp lại một cách chậm rãi và bước rất nhanh ra khỏi căn phòng ấy.

Cuối cùng mọi việc kết thúc như có một bàn tay sắp đặt khéo léo. Ngày đám cưới Khoa và Bích cũng là ngày anh bước lên xe đò rời khỏi thị xã. Hôm ấy mưa rất to, những giọt nước mưa như những viên đá quất vào mặt anh đau rát và lạnh buốt; dù việc ra đi đã quyết định từ trước nhưng cái tâm trạng của người vội vã chạy trốn vẫn theo anh bao năm trời đằng đẵng về sau và đến mãi hôm nay.

Anh không gặp lại Khoa, Bích từ đó; tin tức của hai người thỉnh thỏang tạt vào đời anh như những cơn mưa bóng mây, khi thì nhỏ lúc thì ồ ạt. Họ đã có con, một bé gái xinh đẹp nhưng yếu ớt vì được sinh ra và nuôi nấng trong bối cảnh người mẹ bị đau ốm triền miên. Hai năm sau họ chia tay. Người ta nói họ không hợp nhau nhưng anh hiểu Khoa đã làm xong vai trò của mình. Khoa chuyển công tác về một thành phố trên cao nguyên và lập gia đình sau đó ít năm; còn Bích sau những chìm nổi trong cuộc đời, như một con bướm được thóat xác cô vươn mình đứng dậy, nghe nói mấy năm sau được đề bạt lên làm hiệu trưởng.

Anh bơi ngược bơi xuôi trong bể cuộc đời khi chìm, khi nổi cũng đến gần mười năm sau đó mới lập gia đình. Cuộc sống gia đình của anh sẽ hòan tòan thuận lợi và đầy đủ nếu vợ anh mang đến cho anh những đứa con; thế nhưng, một năm, hai năm rồi năm năm hy vọng ấy càng ngày càng tắt, càng chờ càng mất. Vợ anh đòi đi khám, nhưng anh nhất quyết không chịu. Anh biết rất rõ điều này, anh yêu vợ thật sự và anh không muốn cô phải mang tâm trạng người có lỗi. Anh nhận phần thua thiệt về mình, đó là lần đầu tiên trong đời anh nhận mình là người bại trận : “Có lẽ anh đã lớn tuổi nên không thể có con được, nếu chúng mình yêu nhau thì sống như vầy cũng được rồi”. Anh nói với vợ như thế. Và từ đó căn nhà của họ là hai thế giới riêng biệt, cô lao vào vào những đề án, những chương trình, những công việc ngòai xã hội; anh chìm đắm vào những trang sách dịch, những bản văn tự cổ, những tấm văn bia trải qua nhiều thế hệ, anh lút đầu sau những cuốn tự điển thật dày tìm lại quá khứ trong những trang tài liệu đã có hàng trăm năm. Cuộc sống của anh như con thuyền trôi chậm rãi, bình an trên dòng sông thời gian đưa con người về đến một cái đích cuối cùng nào đó. Thế nhưng ám ảnh về những đứa con vẫn không thôi rời bỏ anh, những giấc mơ của anh thường xuyên có những đứa trẻ bụ bẫm với nhiều tiếng bi bô không rõ nét hay những tiếng cười trong trẻo; thỉnh thỏang anh mơ thấy ngôi nhà trên con phố chính có cây xà cừ xòe tán rộng, trên vuông sân thượng đặt sẵn một bàn cờ, có anh và một người đàn ông đang thận trọng tiến thóai đẩy lui mong giành phần thắng cuộc, xung quanh lũ trẻ con chạy nhảy, chơi ô quan, chơi canh chuông, có đứa thụp xuống níu lấy người anh mong được anh che chắn trong một trò chơi trốn tìm… Tất cả những điều đó luôn dằn vặt anh như anh đã từng có những dằn vặt một thời trai trẻ ở cái thị xã buồn tẻ và uể ỏai ấy.

*

Con chó hoang đã lần hồi nhích đến sát chân anh tự lúc nào, anh giật mình khi bàn tay bỗng chạm vào lớp lông mềm của nó. Búng tàn thuốc còn đốm lửa đỏ ra xa anh đứng dậy và đi về phía bóng tối. Chiếc bóng và con chó lại lẳng lặng theo chân anh trên con đường vắng. Hết con đường có hàng đèn cao áp, anh rơi vào vùng ánh sáng mờ nhạt của những bóng đèn nhỏ đủ soi đường cho anh xuống biển. Mặt trăng ló ra khỏi lùm dương như một con mắt tò mò cố dõi theo anh. Bóng cây in trên bờ cát những vệt đen lờ mờ xiên xẹo không hình thù. Không có một ngọn núi nào che chắn, biển lặng như một tấm thảm trải rộng. Không gian bao la và thóang đãng làm anh ngộp thở. Xuống đến mép nước, anh thấy rõ những con sóng chạ nhẹ vào bờ cố không gây nên một tiếng động nào dù là tiếng xạc xào nho nhỏ. Gió se se mang cái lạnh gai gai của đêm đang chuyển dần sang ngày khác. Con chó lúc này đã mạnh dạn hơn, nó quấn lấy chân anh như muốn tìm một chút hơi ấm. Anh ngồi xuống bờ cát, con chó phục xuống nằm bên cạnh, anh lấy tay vuốt đầu con vật, được bàn tay người thương yêu nó duỗi mình dài ra và mọp sát đầu xuống cát.

Người ta có thể dối với bất cứ ai, dấu giếm nhiều người nhưng không bao giờ qua mắt được người mẹ. Tối nay anh đã đến ngôi nhà đó. Thời gian phủ một lớp mờ lên tất cả mọi thứ. Anh dựa lưng rất lâu vào cây xà cừ đã có dáng vẻ hơi cỗi vẫn xòe tán xum xuê như tựa vào một người quen cũ. Qua khung cửa kính anh vẫn còn nhìn thấy bộ salon cổ ngày trước. Khi cánh cửa bật mở ra, một người đàn bà có gương mặt phúc hậu, mái tóc bạc trắng, dáng đi nhẹ nhàng thanh thóat nhìn anh chẳng có gì lạ lẫm hay ngạc nhiên :

- Tôi biết rồi cũng sẽ có một ngày cậu đến đây!

Không mời anh vào nhà, đứng dưới gốc cây xà cừ bằng một giọng nhẹ như gió thỏang bà đã nói với anh:

- Mọi việc qua lâu rồi, chúng tôi đã quên tất cả. Mong cậu hãy hiểu cho là giờ đây chúng tôi đang sống rất bình yên.

Cánh cửa sắt kéo lại, những bánh xe có lẽ từ lâu chẳng được tra dầu mỡ nghiến ren rét trên đường ray như nghiền nát quả tim anh. Aùnh sáng bên trong vụt tắt trả lại bóng tối của cây xà cừ trùm kín lấy người anh.

*

Mặt trăng đã nghiêng chếch về Tây. Con chó dưới chân anh đã ngủ từ lúc nào. Biển mênh mông là thế nhưng sao không hề nghe tiếng sóng? Cảm giác mỏi mệt thấm dần khắp người anh. Mọi thứ mờ ảo trước mắt. Anh đứng dậy trở ngược lên con đường đi về nhà nghỉ bỏ lại sau lưng bờ biển vắng và con chó hoang bằng bước chân của người đi trong vô thức. Thả người xuống chiếc giường nệm, anh nằm im cố lắng nghe tiếng sóng từ xa dội lại, thế nhưng xung quanh anh tất cả đều yên ắng. Anh đã có một đêm ở biển không hề nghe tiếng sóng.

Anh ngủ được chút xíu thì bị đánh thức bởi những âm thanh xôn xao ngòai hành lang. Hình như có một đòan khách ở xa vừa đến. Màu trời xanh thật nhạt bên ngòai khung cửa sổ đã kéo anh nhổm dậy. Biển gần đến nỗi anh tưởng mình có thể nhảy qua khỏi khung cửa kia là rơi ngay vào làn nước xanh lơ đó. Anh bước đến bên cửa sổ nhìn xuống đường. Dòng người đi biển sớm như những quân cờ di động, hàng dương kéo dài ngút mắt không có điểm dừng. Trời và biển xanh đến nao lòng, thị xã mang một vẻ đẹp hoang sơ và tinh khiết của một cô gái không hề có chút điểm trang. Anh nhìn mãi những màu xanh được pha trộn một cách hòan hảo trước mặt với đầu óc trống rỗng và giật mình khi có người gõ cửa phòng mời anh chuẩn bị đi ăn sáng để bắt đầu cho ngày làm việc đầu tiên.

*

Hội nghị được tổ chức theo kiểu bàn tròn tọa đàm. Từng thành viên tham dự lần lượt được giới thiệu. Anh bị thôi miên vào góc cuối căn phòng, người ta vừa giới thiệu một đại biểu còn rất trẻ, cô vừa tốt nghiệp ra trường nhưng đã có nhiều công trình nghiên cứu đóng góp cho địa phương và hiện đang là giáo viên trường Cao đẳng của thị xã. Một mái tóc xõa dài ôm bờ vai nhỏ nhắn, nụ cười e ấp và khuôn mặt ửng hồng vì thẹn. Anh giật mình. Có phải là tuổi trẻ của anh đó không? Một khuôn mặt quen lắm trong miền ký ức xa thẳm nào đó? Bên cạnh anh có tiếng một người giới thiệu với một người như muốn khẳng định thêm uy tín cho cô gái: “Con cô Bích, hiệu trưởng trường Trung cấp Y…”. Sống lưng anh lạnh tóat, tay anh run rẩy, đầu óc anh chóang váng. Mọi việc sau đó diễn ra một cách máy móc đối với anh, những ánh đèn flash lóe sáng, những ống kính đưa tới chụp gương mặt anh cận kề, bài tham luận và những câu trả lời phỏng vấn bên lề hội nghị… Đầu anh ong ong, tim anh muốn vỡ tung ngàn mảnh … Ngôi nhà có cây xà cừ xòe tán rộng và câu nói của một người lại văng vẳng bên tai : “Giờ chúng tôi đang sống rất bình yên …”. Anh đã làm dang dở một thời tuổi trẻ của cả ba người: anh, Khoa và Bích và đã gây nên biết bao sự việc rắc rối trong quá khứ ở đây. Anh không có quyền làm xáo trộn sự bình yên nơi này một lần nữa. Thị xã vẫn rất yên tĩnh cũng như đêm qua biển không có sóng đấy thôi!

Hội nghị còn tiếp tục một ngày nữa, nhưng chiều tối hôm ấy không chịu nổi những dằn vặt và nỗi buồn nặng trĩu trong tim, anh rời khỏi nhà nghỉ ngoắc một chiếc xe đò Bắc – Nam, vội vã giống như một ngày mưa cách đó 22 năm.

Khi chiếc xe đò dừng lại một quán ăn bên đường cho tài xế cùng hành khách nghỉ ngơi, ăn tối. Đứng tựa lưng vào một gốc cây nhìn ra quốc lộ nhuộm màu đen thẳm của đêm anh nghe tiếng hát một người mù ai óan tả cảnh gà trống nuôi con và trách cứ ông trời sao bày vẽ chi nhiều bi kịch bắt người đời phải gánh chịu. Người chủ quán đang chế cà phê cho khách nói bâng quơ một mình theo thói quen muốn tìm ai chia sẻ trong cái đám đông đang lặng lẽ đứng, ngồi chung quanh: “Ông ta mù hát rong kiếm tiền mà nuôi con gái tươm tất lắm. Con gái ông học rất giỏi , vừa thi đậu vào trường chuyên thị xã …”.

Câu nói bâng quơ như nhát dao xắn vào quả tim nặng trĩu của anh một nhát thật sâu. Không suy nghĩ gì thêm nữa, anh khóac vội chiếc túi du lịch bước ra đường cái vẫy một chiếc xe đò Nam – Bắc khác đang ngược về thị xã bỏ lại sau lưng vài câu suy đóan mơ hồ của đám đông : “Ông ta vừa lên ở K. ban nãy mà…”. “Chắc chợt nhớ bỏ quên gì đó quan trọng lắm nên mới vội vã quay lại như thế!”.

Người phụ xe xếp cho anh một chỗ ngồi trên băng ghế sau cùng. Ngả đầu vào thành ghế anh nhắm mắt. Quá khứ, hiện tại, tương lai hiện lên trong mắt anh như một cầu vồng nhiều màu sắc khi nhòa, khi tỏ. Những luồng gió đêm tạt vào xe mang theo cái mùi nồng nồng của rơm rạ và của đất hòa quyện với hơi người trong xe tạo thành một hơi ấm xoa dịu dần nỗi đau đớn trong trái tim anh. Biển trước mặt anh trải rộng đến vô cùng và xanh thẫm một màu ngọc bích. Vẫn là đêm không hề nghe tiếng sóng. 

Đào Thị Thanh Tuyền

Tôi lên Bảo Lộc vì gia đình bị bắt hồi hương lập nghiệp, không đi cũng chẳng xong. Thì đi. Sẵn có mảnh đất trồng sẵn trà, café, chúng tôi hân hoan về vườn cuốc đất.

Đang ở Sài Gòn, nóng thì hừng hực, mưa thì chĩnh đổ, được lên sống miền đất đỏ cao nguyên còn gì bằng. Trời lúc nào cũng hây hây gió mát, ngay cả giữa trưa, cây cỏ xanh ngăn ngắt, đến cả hoa dại cũng đẹp. Con gái ai cũng xinh, làn da trắng mịn màng, má đỏ, môi hồng, đôi mắt đen nhanh nhánh. Thêm các cô gái Thượng lạ lùng “xấu đem giấu, đẹp mang khoe”, nghĩa là các cô còn trẻ chưa có chồng không cần mặc áo, các cô đã có chồng phải mặc áo vào. Mấy tháng đầu còn vui đời sống mới, đi lang thang thăm nhà nọ nhà kia, nhìn những ánh mắt thán phục “người Sài Gòn lên chơi” của các cô hàng xóm, vài tháng sau biết rõ buồn vui. Khí hậu có mát mẻ thật nhưng buồn không tưởng nổi, nhà này cách nhà kia cả mấy phút đi bộ, không nghe tiếng gì ngòai tiếng lá xào xạc, tiếng chó sủa khi có ai đi ngang. Đã thế trời lại mau tối, đèn đóm khi có khi không. Điện được phát từ máy phát điện của nhà thờ chính. Khi có dầu máy chạy, mua dầu không được máy đi ngủ ngon lành. Máy thì ngủ, người còn thao thức với đèn dầu, đèn khí đá. Con người có chân chất, củ mỉ cù mì thật, nhưng soi mói phải biết. Người trẻ soi mói kiểu người trẻ : “thằng đó khóai con nhỏ đó” – “Con nhà bà X đã có người bỏ chè”– “Con ông Y trả của không thèm lấy chồng, ế cho mà biết” – “Anh A bị bồ đá, phải bỏ Đà -Lạt về nhà ôm hận”. Người già soi mói kiểu người già : “Khiếp, chẳng biết thân rơm rạ cứ hão sự chòi cao, cái nhà bà B bưng trầu xin con dâu bị chúng hắt ra cửa, chiều con cho lắm vào” – “Ông T vừa cho con vào học Sài Gòn đấy, nay mai là cậy được rồi” v.v…

Tất cả chỉ quanh quẩn chuyện lấy vợ gả chồng cho con, con gái quá hai mươi tuổi chưa có ai sang nhà dạm ngõ là khổ sở lắm. Những gia đình có con trai lo cho con đi học, không vào Sài Gòn cũng lên Đà Lạt, lại thêm chiến chinh, người vào lính kẻ vương vất công danh, nên chuyện trai thiếu gái thừa trên vùng cao nguyên đất đỏ rất khủng hỏang. Sau hiệp định Geneve người Bắc di cư vào Nam, một số cha xứ mang con chiên lên vùng cao nguyên lập nghiệp. Mỗi giáo xứ có một ngôi thánh đường riêng, Tân Hà, Tân Bùi, Thánh Tâm. Tiếng chuông nhà thờ mỗi sáng, mỗi trưa, mỗi chiều mỗi tối điểm xuyết thêm vào nỗi buồn của miền cao nguyên đất đỏ, mưa mù. Ở Sài Gòn nhà cửa san sát, chòm xóm người Nam có sao nói vậy không khách sáo như người miền Bắc, nhất là trong xứ đạo, ngòai tình họ hàng ruột thịt, còn thêm tình người làng. Tôi mất gần hai tháng để nhớ phải gọi ai là ông, ai là bác, ai là chị ai là cô. Có người râu dài thật dài, đi đứng run rẩy nhưng chỉ là vai anh của tôi, có người trẻ cỡ tuổi mình lại phải gọi ông xưng cháu. Tôi chỉ gần gũi với gia đình bác M. anh con cô con cậu với ba tôi.

Xa Sài Gòn mới biết, đời sống vùng cao nguyên khác hẳn. Muốn đi chợ, nhà thương, bưu điện, hay mua vé xe đi đâu, đều phải ra huyện Bảo Lộc. Huyện cách khỏang hai đến ba cây số, người dân thường dùng phương tiện “đi bộ”, sang hơn chút nữa dùng xe lambretta. Cần thiết lắm người ta mới ra ngòai ấy, còn thì quẩn quanh với mấy cái chợ xép trong làng Buổi sáng sau hồi chuông nhất, khí trời lành lạnh, mây xam xám buồn buồn, đi bộ ra chợ Tân Bùi cùng chị N. con của bác họ tôi là thú vị nhất, vừa đi vừa nói chuyện cười đùa. Lâu lâu người Thượng đi ngược chiều, hai chị em phải ngừng lại cho họ đi qua. Người Thượng không bao giờ đi sánh đôi, cứ người này tiếp bước người kia. Họ địu con đằng sau lưng, đầu con bé, thằng bé lắc lư theo nhịp bước. Màu da họ sậm hơn người Kinh, tiếng nói líu lo như chim hót, tôi cứ thắc mắc, trời lạnh sao các cô gái không mặc áo. Chị N nói tôi nghe : “Sanh em bé xong, họ nhúng xuống nước suối nên lớn lên sức chịu đựng của người Thượng dẻo dai hơn mình”. Đi với chị, tôi học được nhiều điều mới lạ, chị dạy cho tôi tên hoa, tên cỏ, nhìn mây thế nào để biết mưa giông đang đến, ngửi mùi gió thế nào biết trời sẽ lạnh hay không.

Dọc hai bên đường đi, những bụi hoa qùi vàng rực rỡ, thoang thỏang hương ngai ngái, cùng những bụi phù dung cao hơn người, xếp hàng chào đón. Hoa qùi giống hoa hướng dương, tôi đã thấy ở Sài Gòn, nên không để ý nhiều bằng hoa phù dung, có người còn gọi là hoa bại họai, cái tên nghe cứ sờ sợ là. Hoa phù dung lá xanh không ngăn ngắt, mà như vương bụi trắng, lại gần, trên mặt lá có lớp lông tơ mịn, điểm vài lá úa vàng khô gần gốc, tăng thêm vẻ cô độc lạ lùng. Nụ tròn to bằng trái cà pháo, he hé màu ngà pha hồng phơn phớt. Buổi trưa trên đường từ chợ về nhà, hoa đã nở to lắm rồi, nhiều lớp cánh mong mỏng đu đưa đùa gió. Qúa trưa những đoá hoa đậm dần, đậm dần, sắc trắng ngà làn da con gái buổi sáng, thành màu hồng xỉn héo tàn, càng về chiều những đóa hoa càng nhợt nhạt và cụp hẳn xuống dưới bóng chiều tím âm u. Lúc ấy nếu ngắm bụi hoa sè thấy lòng chùng xuống, buồn hơn mưa bụi bay.

Phù Dung đẹp mong manh vậy đó. Trong nhà có con gái, không ai dám trồng trong vườn hay làm hàng rào vì sợ không may mắn cho con. Thế mà chị N. của tôi, len lén chăm sóc một cây trong góc vườn, khuất sau dậu trà tiên. Chị học xong trung học, ở nhà giúp bác tôi làm chè, nuôi tằm, hái cà phê. Cuộc đời chị quẩn quanh trong xứ Thánh Tâm, từ ngày bác tôi bỏ Sài Gòn về làm cho Ty Canh Nông tỉnh Lâm Đồng. Tôi thân với chị lắm, những lần họa hoằn về Sài Gòn cùng bác, hai chị em có vài tối thủ thỉ chuyện trò. Tôi hiểu chị có trái tim mẫn cảm, dấu diếm chút tự ti con gái “nhà quê”. Chị không đẹp, nhưng duyên dáng dịu hiền, gần chị tôi hít lấy hít để mùi hương lạ tóat ra từ chị. Về Bảo Lộc tôi mới biết hương cỏ, hương chè, hương hoa cà phê đã tẩm vào thân thể chị hương thiên nhiên huyền hoặc đó Những tờ thơ chị viết, tôi giữ kỹ lắm :

Bảo Lộc ngày… tháng… năm

Em ơi,
Đọc thơ em viết cho chị xong, lòng chị mướt như vườn trà sau cơn mưa phùn buổi sáng. Những sườn đồi xanh biên biếc, buổi sáng rực rỡ ánh dương hồng, buổi chiều ngậm ngùi chân mây tím. Trời đất thật gần.Chị thấy nhừng đám mây mang mưa đến dần từ ngọn đồi bên cạnh. Nhìn những người hái chè vội vàng chạy trú mưa, chị thản nhiên cho mưa vương tóc, gội đầu đã có cỏ ngãi hương.

Trên đồi chè luôn có vài cái chòi để người ta trốn mưa trốn nắng, vào đó để mở gói cơm, gói xôi ra ăn bữa trưa.;Em ở SàiGònkhó tưởng tượng ra miền Đông đất đỏ phải không? Khí hậu lạ lắm em ạ, trời có nắng thì nóng ơi là nóng, chỉ cần cơn gió nhẹ em đã cảm ra ngay cái rét cóng vào xương. Vì khí hậu như thế nên ai cũng biết đan. Mua được len mới để đan rất khó, người ta dùng áo len cũ tháo ra, giặt, phơi rồi đan thành áo kiểu mới. Hình ảnh những sợi len cũ hong ngòai sân nắng cứ lâng lâng thế nào, cũ gột rửa thay đổi thành mới, những mắc sợi len đan vào nhau từ hai que đan, được gọt bằng cật tre, đan lâu ngày mồ hôi tay thấm vào lên nước bóng lưỡng.

Khác hẳn với hình ảnh hong tơ. Tơ chị nhắc đây là tơ tằm em ạ, bên cạnh những đồi chè là những ruộng dâu được trồng để nuôi tằm. Con tằm mới lần đầu nhìn thấy ghê lắm, kinh lắm y như con sâu, nhưng khi biết nó rồi em sẽ rất thích, giữ nó trong tay man mát là. Từ khi mua trứng về phải để đèn ấp cho tằm nở, trứng tằm bé lắm chỉ bằng đầu tăm, khi nở ra chỉ thấy hằng hà những cái đầu tăm nhúc nhích, lúc ấy lá dâu hái về chỉ được dùng lá non, đã phơi khô nước, thái thật nhuyễn cho vào cái đĩa trẹt (dẹp) chỉ một đêm thôi cái đầu tăm phồng lên gấp ba, “Eo ơi con sâu!” chị đã la lên như thế lần đầu.

Nuôi tằm vất vả lắm, không khéo giữ gìn là tụi nó lăn ra chết. Khéo có nghĩa là phải giữ nhiệt độ vừa đủ ấm, trời Bảo Lộc lành lạnh, nên phải để đèn trong phòng nuôi tằm, phải có màn cửa vừa vặn thế nào cho ánh sáng mặt trời không suồng sã rọi vào phòng, tằm chỉ cần ánh sáng dịu nhẹ xuyên qua kẽ lá. Chỉ cần hai tuần đầu lau, thái lá dâu, sau khi tằm lớn vừa đủ chỉ việc cho lá vào nong tằm, chị quên kể thêm là từ cái dĩa trẹt sâu lúc nhúc sau khỏang hai tuần đã thay bằng cái nong đường kính rộng gần một thước, khỏang một tháng thành ba cái nong cho đến khi tằm ăn rỗi đã thành hơn mười nong. Tằm ăn rỗi là khi tằm ăn nhiều thật nhiều, vào phòng nuôi tằm em nghe tiếng rào rào như mưa, tụi nó ăn nhanh lắm, ăn đến nỗi cả thân mình dài khỏang ngón tay đeo nhẫn của chị căng tròn lên da mỏng dính trong suốt, chú nào màu vàng cho tơ vàng, chàng nào màu trắng cho tơ trắng. Lúc này khổ lắm vì phải tìm đủ dâu cho các anh chàng ấy ăn, ăn không đủ no là tơ không đủ đẹp.

Khi tằm đủ chín, là khi những cái né được mang ra. Né là cái giàn được kết bằng cành khô cao khoảng hơn một thước, làm thành từng bậc cách nhau cỡ một gang tay. Tằm được rải đều đặn lên né và chúng tự tìm chỗ chui vào nhả tơ. Khi kén vàng, kén trắng kết hình xinh xinh như qủa trứng chim là khi mình phải mang tất cả những giàn kén ra phơi nắng. Nắng càng to tơ càng óng mượt. Mùa phơi kén, đi dọc đường làng đẹp lắm, không khí mát lành lạnh, màu nắng vàng hực hỡ, nhảy múa trên đám dây tơ hông, mọc quấn quýt trên dậu trà tiên, ẩn hiện những né kén tằm tạo nên bức tranh góc cạnh đẹp lạ lùng.

Mùa kén chín là khi mình phải ươm tơ ngày đêm, không lấy tơ ra ngay, chú tằm cắn kén chui ra, hóa bướm bay đi mất em ạ. Tằm bay đi, có nghĩa là người nuôi tằm lấy tơ mất trắng cả vốn lẫn lời. Ươm tơ tại nhà rất thô sơ. Chỉ cần một cái motor để kéo guồng tơ đóng bằng gỗ dạng hình tròn, nằm bắt ngang trên một thau nước nóng sôi (hình dung cái ròng rọc kéo nước từ giếng lên), đủ làm chết con nhộng trong kén, ngay khi thả vào. Sợi tơ từ trong kén được những con suốt hình dạng giống như lõi chỉ bằng gỗ, xếp thẳng đứng, giàn hàng ngang xoay tít, nuốt vào bụng kéo lên guồng tơ. Ngày xưa chắc chắn người ta phải dùng chân đạp cho guồng và suốt chuyển động.

Ươm tơ không dễ dàng như vũ khúc chị đã xem và có thể em cũng đã được xem. Hình ảnh các cô gái mặc áo tứ thân, hai tay cầm hai đôi đũa, gõ vào nhau tạo nên thanh âm lóc cóc, theo tiếng nhạc :” Ươm tơ tằm ta kéo tơ dệt áo…”.

Nhà neo người có lúc không dám bỏ đi ăn, chỉ một tích tắc thôi là những ngày hái dâu nuôi tằm đổ sông đổ biển.
Chị có đọc trong sách viết về tơ tằm, người ta bảo tơ phụ thuộc vào dâu. Lá dâu cho tằm ăn dày dặn tươi tăn thế nào, thì tơ dệt lụa chắc bền mềm mại thế ấy. Ngồi ươm tơ nhớ câu “Kiếp tằm phải nhả tơ” ” Kiếp tằm phải vương tơ” mà thương. Có ai khóac lên người vuông lụa mà nhớ đến thân tằm?

Chị N.”

Đọc thơ của chị nhẹ nhàng thanh thản, nhưng khi có mặt bên guồng xa, nhìn chị ươm tơ, nhìn giọt mồ hôi đổ xuống từ chân tóc, tôi cảm thấy lồng ngực mình nặng trĩu. Đúng như chị viết, ươm tơ thật, hòan tòan không giống như trên sân khấu, diễn viên múa tươi cười chúm chím. Trước mắt tôi, trước thau nước bốc hơi nóng nghi ngút. Hai tay của chị, bị hơi nóng làm cho ửng đỏ, phải thoăn thoắt gắp tơ, hướng tơ vào suốt chỉ ngay khi vừa thấy mối đầu, nếu không làm thế, tơ sẽ bị rối bán không được giá cao. Ngòai trời dù có lạnh, nhưng những giọt mồ hôi cứ tuôn dài xuống mặt chị, mái tóc nghiêng nghiêng vài sợi miết vào da. Đêm thinh lặng, tiếng guồng xa đều đều róc rách, có lần trái sầu riêng rụng trên nóc nhà,làm hai chị em giật mình, nhìn nhau cười chia xẻ. Chị hay thủ thỉ kể lể mọi chuyện cho tôi nghe nhưng không bao giờ kể gì về bạn trai hay những điều tâm tình bạn gái. Có lần đánh bạo tôi hỏi :Chị có bồ chưa? hai má chị đã đỏ, lại đỏ au thêm, rồi trả lời : “Chị nhà quê ma nó thèm.”

Nhìn hai bàn tay của chị tôi thương qúa đỗi, màu vàng của nhựa chè thấm vào những vết da nứt không sao xóa hết, dù đã dùng chanh để rửa. Tôi hay cầm tay chị, thoa nhẹ lên chỗ da ram ráp, ước gì nó biến mất đi, để chị không bị đau khi lạnh. Nhiều lần chị súyt xoa : “tay em mềm quá”, tôi xấu hổ khi chị nói thế, tôi cảm thấy có tội khi chị nói thế. Chị hay dành làm giúp tôi, những việc tôi chưa quen làm, khi đi ra rẫy cùng nhau.

Bác trai tôi lang bạt kỳ hồ, vài tháng ở nhà, vài tháng biến mất không biết bác đi đâu. Có lẽ từ điều này khiến bác gái tôi giận chồng, không muốn chị tôi có bạn trai, không muốn chị tôi lấy chồng, ngay cả cấm chị không được làm dáng hay chau chuốt cho mái tóc làn da. Bác cứ bảo : “Ở vậy mà sướng con ạ, đi tu đi cho có phước. Lập gia đình chỉ vướng nợ vào thân” Tôi biết chị tôi không thể nào đi tu được, tôi biết tâm hồn chị luôn mong chờ ấp ủ một tình cảm êm đềm, làm sao một người như chị có thể đi tu, đọc lại lá thơ :

“Bảo Lộc ngày… tháng…

Những đồi dâu đồi chè đầy ấp mộng tưởng thiếu nữ mộng mơ của chị, lá chè nõn xanh, hương cỏ ngãi hương dìu dịu màu mây trời thanh thanh, ướp mật hoa café thơm ngát. Chung quanh nhà chị ở, tòan là cây cà phê, hương hoa cà phê nồng đến nỗi sau một đêm quên đóng cửa sổ, buổi sáng chị bị say không thức dậy được, ai nào biết trong hương hoa cũng có chất làm mình say em nhỉ.

Những cây cà phê lá xanh ngăn ngắt, lá xanh hơn chuỗi ngọc bích xưa bà ngọai chị đeo trên cổ. Bà là người Hà Nội, giọng bà nhỏ nhẹ ngọt ngào, bà thích mặc áo dài lụa, quấn khăn nhung. Chuỗi ngọc bà đeo chị rất thích, trước khi mất, bà tháo ngọc rời ra từng hạt, cho các con, các cháu giữ làm kỷ niệm. Hạt ngọc ấy là chiếc nhẫn chị đeo trên ngón tay áp út. Hạt ngọc có lúc lẫn vào với trái cà phê chưa chín. Lẫn vào những cành cà phê nặng chĩu hạt trong vườn.

Hoa cà phê trắng, trắng ngọc trắng ngà, trắng lung linh nắng, trắng xóa ngút ngàn, trắng thẹn thùng e ấp, trắng như trăng vời vợi đêm trong. Chị thích ngắm vườn cà phê mùa hoa nở, mỗi ngọn gió thổi ngang làm hoa xôn xao chao đảo, làm hoa cuống qúit tỏa hương. Hương ngọt như chén thạch ngày hè, hương làm đớ lưỡi không thốt nên lời ca ngợi. Cảm giác của chị khi đứng một mình giăng tay nhắm mắt hít hương hoa trong khu vườn cà phê bát ngát.

Cây cà phê to thật to như cây mít cũng có, cây lùn vừa vừa như cây trứng cá cũng có, tụi nó giống nhau ở chỗ những tàng lá vươn dài, những nhành mong manh nhưng sức chịu đưng dẻo dai. Không dẻo dai làm sao cưu mang nổi bao nhiêu là hoa là trái. Đến mùa cây cà phê đơm hoa, trên cành chi chít nụ là nụ, những nụ nhỏ dài thanh thanh như nụ hoa dạ lý, đơm từng chùm dọc theo kẽ lá, những con bướm bay lượn tung tăng đua cùng ong hút mật. Khi hoa kết hạt, cánh hoa héo dần tàn tạ, hạt nhô ra đẹp nõn nường, và kiến bắt đầu gầy tổ. Chị ghét những con kiến đi từng bày rồng rắn, có khi nó rớt lên tóc, bò xuống gáy cắn đau lắm cơ, kiến vàng vườn cà phê nổi tiếng là dữ. Có vườn cà phê, sợ nhất là mấy con chồn, tụi nó làm hang dưới đất cắn nát rễ cây, làm cây yếu dần rồi chết. Mỗi lần đi dọn cỏ trong vườn nếu thấy cái hang tròn tròn là phải hun khói đuổi chồn cho bằng được mới thôi, những lần ấy vui lắm, cả một góc vườn xôn xao. Chồn có lọai chồn hương có lọai chồn hôi, gặp con chồn đèn là tim chị nhảy thót, nó cứ thấy đèn là mò tới, có đêm mang đèn dầu đi sang nhà hàng xóm về, gặp chồn đèn chị ném cả đèn mà chạy. Con chồn có đôi mắt ma qúai thấy ghê lắm, cái màu đỏ đỏ vàng vàng kỳ cục. Thế mà nhiều người lại thích cà phê cứt chồn, họ trả gía cao hơn gấp ba lần cà phê thường.Người ta bảo hạt cà phê lấy được từ phân chồn ngon hơn cà phê hái trên cây! theo chị thì mấy con chồn ma mãnh đợi ban đêm leo lên cây, lựa tìm những trái chín ngon lành ăn thỏa thích sau khi đã tiêu hóa hết phần ngọt ngào của trái, chúng thải ra hạt. Dĩ nhiên hạt từ trái ngon, phải ngon là đúng rồi. Cái lợi từ những hạt cà phê cứt chồn không bù lại được cái hại từ sự phá phách của chúng.

Hái cà phê có cái thú của leo trèo. Ai cũng có thể hái cà phê, thấp thì hái nhánh thấp, cao thì với nhánh cao, đàn ông con trai leo lên thang, đàn bà con gái tìm nhánh vừa tay mà hái. Cái túi vải bên hông, lựa cành nào trái đỏ thật nhiều vin xuống thấp tha hồ lảy trái. Cả nhóm người, vừa là gia đình vừa là họ hàng đến giúp công, nói cười rôm rả. Dĩ nhiên lâu lâu phải một mẻ nhảy choi choi vì đụng tổ kiến vàng.

Có trái cà phê rồi, mang phơi thật khô, xàng, xấy, xẩy vỏ đi chỉ còn lại hạt, những hạt cà phê có màu vàng thật nhạt pha chút nâu đất xỉn, mùi ngai ngái chua chua. Lúc trái còn tươi màu đỏ, nhấm nháp phần thịt mỏng tanh của trái, có vị ngòn ngọt pha chút chan chát ở đầu lưỡi, phần hạt cà phê chả có vị gì, chỉ nhàn nhạt chán ngắt. Thế mà rang xong, xay nhuyễn, dùng nước nóng lấy những tinh túy trong tâm cà phê ra nó lại cho vị đắng lạ lùng. Đắng quyến rũ, đắng nghiện ngập, ai đã uống cà phê mà không nhung nhớ, ai đã không từng một lần bước vào quán cà phê.
Vị cà phê trong sách vở, khi các bộ lạc châu Phi tìm ra, đã được xem là linh dược, với chị nó là vị tưởng nhớ, vị nhớ nhung. Pha cà phê có đôi lúc là một nghi thức

Nước phải thật sôi tráng cái tách.
Cho cafe vào phin, cho tí nước sôi vào vừa đủ thấm cà phê.
Đậy phin lại đếm thật chậm đến hai mươi, hay nghêu ngao hát :
NgườI đâu gặp gỡ làm chi. Trăm năm biết có duyên gì hay không?

Mở nắp phin, cho nước sôi vào, đặt phin lên cái tách vẫn còn ấm. Đặt cái tách vào cái chén đựng nước sôi để giữ độ nóng. Chị ngắm từng giọt cafe rơi nhẹ.

Tình yêu không tí tách
Tình hổ phách long lanh

nhẹ nhàng nhấc phin ra khi chưa rời giọt cuối

Đong ngọt ngào óng ánh
Vào vị đắng cuộc đời

nâng tách lên môi để biết

Còn đậm đà tình cũ
Dù tháng ngày tàn phai.
Chừng như chút gió rét
Rừng thông xưa lùa về
Chừng như tiếng giày gõ
Ngoài cổng cũ rêu khô…

Chị tưởng tượng có một mối tình để ấp ủ nhớ nhung khi ngồi uống café một mình thú vị ghê em nhỉ.

Chị N.”

Và mùa Xuân năm ấy, mùa Xuân hoa xác pháo rụng đầy sân, mùa Xuân chấm dứt quãng xuân thì đời chị.
Sáng hai mươi tám Tết tôi hí hửng sang nhà bác chuẩn bị gói bánh chưng, xộc vào bếp, bác gái đang dang tay tát chị, bác rít lên : “Con khốn nạn, mày làm nhục tao, làm nhục tổ tiên ông bà, ai thằng nào hả con mất nết”

Chị ngồi xệp dưới đất, bên cái bồ xấy chè, hai tay che trước mặt, tóc xổ tung. Biết tôi vào, chị ngước lên nhìn,nước mắt nhòe nhọet, thẫn thờ lắp bắp :
-”Con xin mẹ…”

Bác gái tôi tiếp tục tru tréo, dù tôi đã chạy đến bên chị : “Mày đi ngay với tao lên cha, tao đuổi mày ra khỏi cửa, nhà tao bao đời nay có ai đốn mạt như mày, có ai bôi tro trát trấu lên mặt như mày, có ai không chồng mà chửa như mày, đồ…”

Tôi không nghe thêm gì hơn, ôm chị vào lòng hứng đỡ dùm chị cơn phẫn nộ từ bác đổ xuống. Bác như nổi điên lên, quấn tóc chị vào tay, ghì đầu chị vào cột, đánh, đấm, phang, làm bất kỳ động tác nào bác có thể làm được, để trút hết cơn giận dữ vì sợ tai tiếng thị phi, vì sợ miệng đời mai mỉa, sợ… gì gì nữa tôi không biết hết, nhưng rõ ràng những nỗi sợ hãi ấy che hẳn tình mẹ con của bác. Nhìn mặt bác, tôi sợ bác giết chị mất. Tôi kéo chị đứng lên, lôi chị ra khỏi nhà, dùng lối sau chạy lên đồi chè, vào trong chòi ngồi khóc. Mặc chị khóc nức nở, tôi vuốt tóc chị, dòng tóc mây dài chưa cột được chân ai, đã siết vòng oan trái.

Nhìn đồi chè vắng lặng, xanh biên biếc một màu, lung linh hình ảnh chị. Chị đội nón lá, chiếc gùi đeo sau lưng, tay thoăn thoắt hái, chùm lá chè trong tay chị hất ra sau, xóay thành đóa hoa êm ái rớt vào gùi vừa tuần trước, nay chị thảm, chị sầu rũ rượi. Trong gió, vừa hôm trước, thóang tiếng chị cười rộn rã pha lê, giọng chị nói róc rách suối reo, hôm nay tiếng nức nở nghẹn ngào. Chị yêu thiên nhiên, trân trọng mầm sống ngọn cỏ, nhành hoa, nay chị đang đau đớn vì mầm sống nẩy sinh ngay trong lòng chị, phi lý. Tôi nghĩ chị có quyền chọn lựa một điều gì đó cho riêng chị, chỉ riêng mình chị biết.

Tôi không nói gì, chị đã thôi khóc:
- “Em không khinh chị sao?”
Tôi lắc đầu.
Chị nắm tay tôi nhìn vào mắt tôi nhẹ giọng:
- “Chị muốn có con”
Tôi gật.

Tôi theo chị đi cùng bác đến nhà xứ, bác tôi bắt chị xưng tội với cha. Nét mặt chị trắng bệch bạch lạp trả lời: “Thưa cha con không biết” khi cha hỏi người ấy là ai. Bác tôi đỏ mặt xấn đến định đánh chị. Cha ngăn lại, bảo bác và tôi ra ngòai hiên đợi. Tôi đợi lâu lắm khi cha cho gọi bác vào, biết chị cần có tôi, tôi lặng lẽ vào theo. Cha khuyên nhủ bác thương lấy chị, cha sẽ gởi chị đến ở với các sơ đang làm công tác truyền giáo cho đồng bào Thượng. Nơi ấy chị sẽ được chăm sóc khi đến ngày khai hoa nở nhụy.

Tinh mơ hai mươi chín Tết, tôi đưa chị đi, bác tôi không nói một lời, không thèm nhìn mặt chị. Những đóa phù dung chưa nở. Tôi nghĩ không nở sẽ không tàn.

Mùa xuân năm ấy hoa xác pháo rụng đầy sân. Năm ấy trời bỗng trở rét hơn mọi năm, buốt vào xương thấm vào tận tủy. Năm ấy cách nay đã 26 năm, tờ thơ chị viết cho tôi cách nửa địa cầu vừa nhận được.

Bảo Lộc ngày… tháng… năm
Em khỏe không, lại sắp đến Tết, chị gởi em gói chè hoa sói vườn nhà, gói cà phê chị hái từ cái cây già nhất trong góc vườn, gần cái hang con chồn có lần chị cùng em hun khói, và nhất là tấm lụa tơ tầm cho em may áo dài mặc Tết. Em đừng cười chị viết lan man như ngày nào từ cây dâu nuôi tằm sang cây cà phê rồI sang đồi chè em nhé. B’Lao vẫn như thế, vẫn chè, cà phê và tằm

Đồi chè vẫn là nơi chị tìm đến, vào căn chòi nhỏ ngày xưa nơi hai chị em khóc cười tâm sự, nhớ em. Chị thôi không ươm tơ nữa, bán thẳng kén cho người ta em ạ, lớn tuổi rồi không còn nhanh nhẹn như xưa. Cây sầu riêng chị cũng bảo cháu Tuấn chặt đi rồi, “sầu riêng chi mà nặng đến thủng cả nóc nhà” – chị vẫn nhớ câu em nói đó thấy chưa.

Em có nhớ những đêm làm trà, nhớ những củ khoai mật, những trái bắp vừa bẻ trong vườn vùi tro, ngon không thể nào tả được không em? Xa quê hương thế nào em chẳng nhớ em nhỉ.

Quanh nhà chị bây giờ trồng hoa sói, hoa ngâu. Những chùm hoa màu vàng, hạt nhỏ li ti, hương không nồng nhưng khi ướp vào trà, trà tỏa hương ngào ngạt. Cháu Tuấn của chị bây giờ làm hết mọi chuyện chè cháo thay chị. Em còn nhớ cái nồi luộc chè ngày xưa hai chị em cứ bảo to như cái lò luyện tội, Tuấn nó nhấc lên nhẹ nhàng, anh chàng ra vẻ xốc vác lắm, thương mẹ lắm, cứ bảo : “mẹ đừng làm gì cho mệt, con chỉ đụng một cái là xong”. Ngay cả khi dần chè, chị có leo vào dẫm cháu cũng bảo : “Mẹ nhúng vào làm gì, con cuộn chè lại đập vài cái còn hơn mẹ dẫm cả giờ”

Cháu nó thế đấy em ạ, niềm hạnh phúc vô biên của chị. Chị cứ áy náy nợ em cái ngày em đưa chị ra khỏi làng đi trốn, em khốn khổ vì chị, em đau lòng vì chị, mà chị chẳng biết nói sao cho em hiểu, chị không đau khổ gì cả, không sợ hãi gì cả, chị chấp nhận cái điều chị chọn lựa cho cuộc đời của chị. Không may mắn có chồng, ít ra chị có quyền được làm mẹ phải không em? Chị nhớ ơn em đã không khinh rẻ chị dại dột một giờ, chị tạ ơn em đã giúp góc đời thiếu phụ của chị nhẹ nhàng hơn. Chị phải kể em nghe nguồn hạnh phúc chị có bây giờ, em vui với chị em nhé.

Em còn nhớ bài Nhã Ca thứ nhất của Nhã Ca không? bài thơ từ thời con gái chị thuộc lòng, đến bây giờ vẫn trong lòng chị.

Tôi làm con gái
Buồn như lá cây
Chút hồn thơ dại
Xanh xao tháng ngày
Một lần qua đây
Rồi không trở lại
Ôi mùa xuân này
Tôi làm con gái
Đời như heo may
Tình bằng cỏ dại
Giận hờn không khuây
Tôi làm con gái
Một lần yêu người
Một lần mãi mãi
Bao giờ cho nguôi
Bao nhiêu tuổi đời
Bấy lần thơ dại
Buồn không ai hay

Vẫn bấy lần thơ dại, vẫn ngậm ngùi không hay. Và chị vẫn bần thần lắng nghe âm điệu giao hưởng của từng mùa, mỗi tiết.Nếu được trở lại, chị vẫn lập lại y như thế. Chị N.”

Chị của tôi vẫn thế, vẫn mẫn cảm nhẹ nhàng, vẫn yêu thương mê đắm trời đất chung quanh. Tôi bây giờ đã biết thưởng thức hương vị chè như chị, ngậm vào đắng chát đầu lưỡi, nuốt vào ngọt lịm tâm hồn. Tôi sẽ viết thơ hỏi chị còn trồng hoa phù dung nữa không? bên đây muốn trồng lọai hoa này, phải đặt mua với giá rất đắt.

Ấu Tím

Giả vờ níu kéo em khi em nói: Có lẽ đã tới lúc em đi! Nhưng anh phải hứa cái siết tay giả vờ của anh đủ mạnh. Đủ mạnh…
Tất cả chỉ giả vờ thôi. em tuyên thệ em sẽ không tin là thật. Nước mắt em rơi cũng đâu là thật. Tại con gì bay vào mắt em thôi…
Và cuối cùng em đã giả vờ anh là em không yêu anh. Sự thật là em yêu anh biết bao anh biết không?

Chỉ là giả vờ thôi…
Giả vờ mình chia tay nhau, anh nhé…
Nếu như thế… em sẽ…
Không đút tay vào túi áo mỗi khi đi mưa, cứ để bàn tay lạnh băng, vì không cần ai đó xuýt xoa ấm áp mỗi khi nắm tay…
Hoặc em sẽ sưởi ấm bàn tay mỗi ngày, để không mỗi khi bàn tay lạnh cứng, lại nhớ đến sự ấm áp khi 2 bàn tay đan vào nhau…
Em sẽ lựa chỗ ngồi thật vắng mỗi khi đi xe buýt, để không phải nhớ rằng… đã từng có 1 cơ thể ấm áp từng cọ xát vào người…
Sẽ không bao giờ phải ghi nhớ những chuyện vui vẻ, để kể liến thoắng mỗi khi gặp anh… cũng không cần phải cười khúc khích suốt cả ngày khi nghe anh kể chuyện nữa rồi…
Dẫu có buồn ngủ khi ngồi trên xe buýt, cũng chỉ có thể dựa đầu vào tấm cửa kính cứng nhắc và lạnh băng… đầu va côm cốp mỗi khi xe lắc lư…
Giả vờ mình chia tay, để rồi lỡ khi nào đó… tình cờ gặp anh trên đường đi với ai khác… chợt thấy nhói đau trong lòng… đã mất rồi cái quyền "ghen tuông hợp pháp"… chỉ có thể lặng lẽ đứng ở một góc nào đó… Dù khuôn mặt vẫn bình thản… nhưng nỗi đau trong em là có thật…
Giả vờ rồi… lại không dám nhìn vào gương quá nhiều… lại nhớ đến bờ môi anh ngày nào từng hôn lên mắt môi… nhớ đến bóng dáng anh phía sau chợt ôm lấy mình…
Chỉ giả vờ thôi… nhưng em có thể đập nát tấm gương ấy…
Giả vờ chia tay… để rồi mỗi khi nghe hoặc nhìn thấy câu: anh Yêu em… lại thấy lòng trống rỗng… với một màu trắng đang ngự trị…
Giả vờ thôi… nhưng nỗi cô đơn lớn đến mức có thể chết người…
Giả vờ… để đôi khi thấy đôi tay như thừa thãi… khi không còn cần phải níu giữ vạt áo anh mỗi khi chia xa… không còn cần nghịch ngợm làm rối bù mái tóc anh… cũng không cần tỉ mẩn xắn tay áo cho anh nữa…
Và em đã tháo sim chiếc điện thoại ra… ngâm cái "cục sắt" ấy vào bồn nước… nó đã không còn là phương tiện để liên lạc nữa… giờ đây, nó là "vật gợi nhớ".
Dẫu biết chiếc điện thoại là vô tri… nhưng em thì không thể… sao lại vẫn nhớ…
Giả vờ… để mỗi khi ốm, nằm bẹp trên giường… thấy căn phòng sao rộng quá… chỉ có mỗi mình mình tự lo cho bản thân, vội kéo chăn lên để che những giọt nước mắt…

Biết Không…
Ngày đầu tiên khi giả vờ… em chỉ im lặng nhìn chiếc điện thoại…
Ngày thứ 2… em trông khi mặt trời mọc lên rồi lặn xuống…
Ngày thứ 3 em đếm từng giờ khi xa anh…
Và những ngày thứ n sau đó… em biết em sống vì em còn được sống… còn lòng khao khát được sống đã không còn nữa…
Chỉ là giả vờ thôi… nhưng sao nghe lòng tí tách rạn nứt từng ngày…
Yêu anh… yêu anh… và điều đó không hề thay đổi…
Đừng giả vờ nữa anh nhé… vì không rõ có con gì bay vào mắt… mà khiến em khóc…

Khánh Giang

Buổi sáng trời mây mù, những giọt mưa phùn từ đêm vẫn dầm dề không tạnh, chiếc áo len chừng không đủ ấm mà lòng cứ bảo đi đi. Khoác thêm chiếc manteau, quàng thêm chiếc khăn quanh cổ và đi, chỉ cần đến đấy, chỉ cần nhìn lại thế thôi! Hơn hai mươi năm sao chẳng mờ đi sao chẳng nhạt nhoà, chỉ cần chút thôi nhắc nhở lại nhớ cuồng điên. Nơi ấy, tiếng thông vi vút hoà vào gió, hương thoang thoảng êm đềm bất kỳ trưa hay chiều sáng hay tối, nắng lên hay mưa mù, cảnh sắc xanh ngăn ngắt thanh thản bình an. Đến đấy thôi, để một lần nhớ lại, một lần gọi tên, và quên.

Hết đường Phan Đình Phùng cố lần mò leo lên con dốc gần như thẳng đứng, mòn nhẵn vì bao bước chân người từ năm này sang tháng nọ, những bước chân thích thú khi cố bấu chặt leo lên và cố ghìm chặt khi bước xuống, con dốc này ngày xưa không khi nào tôi dám đi thử dù có nhìn thấy, có biết sẽ rút ngắn một phần ba đoạn đường từ nhà đến chợ. Cho đến khi anh đến, nhẹ nhàng như cơn mộng, gõ cửa hồn tôi mời tôi nhập vào giòng sông tình ngây dại và dẫn tôi đi trên con dốc này bao bận, dấu chân hai đứa đã góp phần mài mòn thêm con dốc. Dốc ơi! có biết ngậm ngùi cho đôi chân còn nhung nhớ đôi chân?

Nhớ làm sao lần đầu leo dốc phải nhờ ai nắm cả hai tay kéo lên, khi xuống lần mò như muốn trượt lại tay ai phải âu yếm ân cần, mấy bận rồi đỏ mặt khi rơi hẳn vào bờ ngực ai kia vững trãi. Ngang qua café Tùng ngày xưa, bây giờ vẫn còn là quán café nhưng chắc gì còn người chủ cũ, ngày nào đó có tôi cô gái tròn trăng lúng túng theo ai bước vào mắt trước mắt sau sợ có người nhìn thấy. Vị đắng café học đòi theo anh bây giờ thành thói quen mỗi buổi sáng, nhìn khói bốc hương thơm mà nhớ lần đầu ương ngạnh nhất định đòi bằng được café fin đen như anh, để anh tủm tỉm cười khi tôi nhăn mặt nếm thử và cho gần hết hũ đường vào ly, rồi nói anh nghe “ngon quá”.

Ra chợ ngang qua sập hàng chị Chúc, người chị của các SVSQ Võ Bị hết khóa này sang khóa khác, mỗi khi thiếu tiền đi phố đến thăm chị mượn tiền, chị dễ dãi cho mượn ngay. Lần theo anh ghé chị, ngây thơ tin anh cần mua kim chỉ lặt vặt, cho mãi đến sau này mới biết anh mượn tiền chị để dẫn tôi đi ăn tối vương giả trong nhà hàng Palace, có bông hồng vàng, có ánh nến lung linh. Chị Chúc đã sang Mỹ, xập hàng hoàn toàn thay đổi, nhưng trong tôi vẫn có chút ngậm ngùi vì nơi này có dính líu đến anh.

Xuống nhà lồng ngang tiệm giò chả ngày xưa mình hay ghé mua trước khi thả bộ lên đồi Cù, có cô bán hàng lém lỉnh hay nhìn tôi với ánh mắt dò hỏi “là gì của nhau?” còn những cô hàng bông khi thấy các anh Võ Bị luôn vui vẻ chào mời, tôi đã sung sướng hãnh diện bao lần được anh tặng cả bó hoa Bất tử cầm trong tay lang thang dạo phố cùng anh.

Mưa vẫn cứ lất phất, đồi Cù như bức tranh nhòa nhạt trong tôi, một khoảng thật nhỏ nhoi còn sót lại : gốc thông gìa chưa bị cưa đi, từ nơi này tôi ngắm lại hình ảnh tôi và anh, ngày hai đứa có thể nói chuyện đất trời không đâu vào đâu cả ngày chẳng mệt.

Năm thứ tư sinh viên sĩ quan được phép ngủ đêm thứ Bảy ngoài phố, chiều Chúa nhật mới về lại trường, đã bao đêm anh ngủ lại nhà tôi, căn nhà trơ trọi có thông bao bọc bốn bề, trước mặt là ngôi chùa nhỏ Từ Quang sau lưng nhìn xuống thung lũng bạt ngàn, anh ví tôi như cô công chúa sống trong đài cổ tích. Còn nhớ không anh! có đêm anh, anh tôi, chị em tôi ngồi ngoài hiên ngóng lạnh để tôi khám phá một điều con gái khi lạnh chỉ có cái mũi phải chịu đựng còn đàn ông con trai đi lính như anh thì bị lạnh thêm cả hai tai, điều này có gì lạ và quan trọng đâu sao làm mọi người cười vui như nắc nẻ khi đòi sờ tai sờ mũi nhau đêm ấy.

Rồi mùa Đông giá hai đứa đi chợ Phiên, tôi rang hạt dẻ ủ trong khăn tay bỏ vào túi áo khoác anh và tôi, tụi mình hòa vào dòng người như trảy hội, tiếng nói cười râm ran rộn rã, hứng chí anh hát :

“Ôi gió rung ngọn đèn vàng,
ôi gió say lòng rộn ràng,
mơ môi em hoa thơm trinh nguyên,
mơ tay em đem bao yêu thương…”

bất ngờ có những tiếng hát hòa theo :

“Biết đâu rằng rồi mờ hơi sương”

và sau đó cùng hợp ca:

“Sau lưng em đèn kết hoa…” (LêUyênPhương)

Người Đà Lạt chịu ảnh hưởng của gió lạnh và sương mờ nên rất lãng mạn, ai cũng có thể là thi sĩ, nhạc sĩ, văn sĩ vì ai cũng muốn nói lên lòng mình cho mọi người cùng biết cùng nghe. Làm sao không rung động với má đỏ au con gái, với tóc dài chấm ót những anh chàng tuổi trẻ sinh viên học sinh, điểm thêm dáng oai phong của bộ quân phục dạo phố alpha đỏ của các anh Võ bị.

Nhớ không anh có lần sau khi tan lễ nhà thờ chính tòa, trên dốc về tôi buộc miệng khen cánh hồng nhung đẹp quá, làm anh chàng đang dắt xe đạp mang hoa ra chợ cho mẹ bán đã không ngần ngại tháo tung cả bó hoa, lựa đoá đẹp nhất cho tôi. Với cành hồng tôi tung tăng đi với anh ra nhà Thủy tạ, uống café ăn sáng trước khi thong dong đi cùng anh khắp chốn không cần biết đi đâu.

Qua cầu Ông Đạo ngang hồ Xuân Hương anh bảo :
“Sương mù thế này anh treo được mũ áo”
Lý lắc tôi hỏi :
“Treo được em không?”
Anh trả lời :
“Chỉ nhốt em thôi chứ ai lại treo em”
Tôi nhớ tôi đã rất nghiêm trang đứng trước mặt anh, nhìn vào mắt anh và trịnh trọng trả lời :
“Không ai được quyền nhốt em hết á”

Cô gái đệ tam Bùi thị Xuân lòng như trang giấy trắng kênh kiệu nghĩ phải thêm vài năm nữa mới màng đến yêu thương và đợi chờ một ông hoàng tử nào đó cỡi ngựa trắng đên tìm là tôi ngày ấy bây giờ mới hiểu câu “thả mồi bắt bóng”, lúc ấy tôi nghĩ anh là gì của tôi nhỉ? phải chăng anh là người cho tôi nhõng nhẽo, là người dẫn tôi đi phố để tôi tự đắc đón những ánh mắt ghen tị từ những cô gái khác? anh cũng là nguồn thơ tôi viết đầy nhật ký rồi đem khoe với bạn, những cô bạn náo nức đợi thứ Hai nghe tôi kể chuyện phố phường có anh, tôi con nít quá anh nhỉ để bây giờ ngậm ngùi từng sợi tóc nếp nhăn.

Anh! căn nhà có hàng rào hoa cúc trắng đây rồi, mấy mươi năm vẫn còn hoa cúc trắng. Hồi đó tôi nhí nhảnh hái trộm cả ôm hoa, anh để mặc chỉ nhắc coi chừng chó dữ, nhà không có chó nhưng ông chủ nhà khó chịu la tôi :
“Hái thế còn gì là hoa”
Tôi xấu hổ không nói được tiếng nào, anh xin lỗi thay rồi búng mũi tôi:
“Thích nhé bị la”
Tôi ngúng nguẩy:
“Anh không bênh em”
Anh cười hiền nói:
“Đã hái trộm còn đòi bênh, mai mốt anh trồng cả vườn cho em tha hồ hái, bảo đảm không bị la”

Lang thang đến đập Đa Thiện hùng vĩ mênh mông đá dựng đứng đá, cây ngạo nghễ cây. Ôm gốc thông to nhất vòng tay tôi không đủ, rủ thêm anh tay hai đứa chẳng chạm được nhau, anh đùa :

“Em phải ăn thêm mấy tạ gạo mới đủ dài người mà đo cây”

Liếc anh một cái dài thậm thượt bén ngót dao cau, tôi giang rộng hai tay lao xuống dốc, thảm cỏ xanh non mượt mà chờ đợi. Vẫn giang rộng tay, tôi nhắm nghiền mắt ngửa đầu quay vòng thật chậm, hít hương thông, hương gió đầy phổi, mở mắt thấy anh đứng sững ngây nhìn. Nhập vào thiên nhiên dịu dàng hôm ấy, tôi kết cúc trắng thành vương niệm đội đầu, vung vẩy cành hồng như chiếc đũa thần đòi biến anh thành bướm chở bà Tiên đi chơi. Anh cúi mình trước tôi đóng kịch :

“Mời Tiên lên lưng bướm chở đi cùng trời cuối đất”
Đỏ mặt Tiên nói:
“Không thèm không thèm”
rồi giả tảng chạy đi nơi khác.

Tiếng đàn guitar văng vẳng dưới thung lũng Tình Yêu, hai đứa tìm nhập vào nhóm sinh viên viện đại học, nhìn quanh mỗi mình tôi là trẻ nhất nên tự nhiên thành người dễ thương nhất, các anh chị sinh viên yêu cầu khách cùng hát, cùng sinh hoạt với họ anh đã hát bài “Tình yêu như bóng mây” của Song Ngọc sáng tác riêng cho các anh trường sĩ quan Võ Bị Đà Lạt:

“Một mai tôi sẽ xa Đà Lạt, thành phố này xin gởi lại cho ai…”

Giọng hát anh ấm, tiếng đàn anh nhẹ thêm tiếng thông vi vu phụ họa mọi người im phăng phắc lắng nghe, tôi hiểu anh đang hát cho riêng tôi, thế mà tôi làm lơ tìm xem trong đám có khuôn mặt nào quen biết hay không?

Đến lượt tôi, tôi ranh mãnh hát bài:
“Nếu hỏi rằng em yêu ai thì em rằng em yêu ba, thì em rằng em yêu má yêu chị yêu anh, yêu hết cả nhà. Nhưng nhất là em yêu…”
Cả nhóm lao xao hỏi:
“Yêu ai?”

Có người chỉ tay vào ngực mình ra dấu….tôi thích thú vì biết đang là cái nhân cho mọi người chú ý tha hồ đùa giỡn quên mất anh, chợt nhớ lại tìm mới hay anh đã lẳng lặng ra thật xa khỏi đám đông lúc nào, nằm dài, tay gối đầu lặng ngắm trời mây. Ngồi xuống bên anh, anh hỏi:

“Em yêu ai?”
Tôi bướng bỉnh trả lời:
“Không phải anh là được rồi, đúng không?”
“Tại sao lại đúng?”
Bối rối tránh ánh mắt anh nồng ấm tôi nói khẽ:
“Tại anh lớn hơn em!”
“Chỉ vậy thôi sao?”

Anh âu yếm hỏi, tôi nhẹ gật đầu dù trong lòng ngờ vực chính mình có phải chỉ vì tuổi tác ngăn tôi không dám yêu anh? hay vì lý do nào khác nữa? anh nhẹ nhàng :

“Rồi em cũng sẽ lớn”
“Em không thèm lớn em chỉ muốn mãi như bây giờ”
Anh cốc nhẹ lên đầu tôi rồi bảo :
“Về thôi bé con, anh còn phải vào trường”

Từ giã mọi người theo anh trở về đường cũ, anh lầm lì khó hiểu, hai tay dấu trong túi quần sải bước mặc tôi lầm lũi theo sau, vòng hoa cúc trắng, đóa hồng xinh tôi để quên đâu mất không đem theo về nên tôi biến lại người bình thường không còn đũa thần biến anh thành bướm cõng tôi, chân mỏi nhừ, tôi dẹp tự ái la toáng:

“Chờ em với”
Quay lại nhìn ánh mắt nghịch ngợm anh hỏi:
“Cần cõng chưa cô nương?”
Vừa thở tôi vừa trả lời :
“Không thèm”
Anh đi chậm bên tôi, nhẹ nhàng:
“Mai mốt anh rời Đà Lạt nhớ anh không?”
Tôi cong cớn:
“Không”

Cho đáng đời anh, lúc ấy tôi hả hê vì biết tim anh đã lúc lắc vì tôi, bằng giác quan thứ sáu của mình tôi biết anh cho tôi tình cảm gì, không đơn giản như tình anh em, tình chú cháu như anh Ng. và chú Th. của tôi (người cùng khóa, người cùng trường với anh). Kể cũng lạ, phải đâu tim tôi không rung động, có những đêm tôi nghĩ đến anh, có những giờ học hồn tôi thẫn thờ bay lên đồi Bắc ngóng dáng núi Lang Biang cùng anh, chuyện tình này anh kể tường tận tôi nghe cũng như chuyện tình hồ Than thở làm lòng tôi rưng rưng muốn khóc, anh gieo cho tôi nguồn suối mộng mơ yêu thương nhau mãn đời mãn kiếp. Tôi thường cầu xin Chúa cho tôi tìm được người yêu tôi để lấy làm chồng cầu thế nhưng tôi không nghĩ tôi sẽ chấp nhận làm vợ anh, tôi sợ đợi chờ, sợ khổ sở như những bà vợ lính ở ấp Aùnh sáng sau khách sạn Anh Đào, những khu nhà lụp sụp vài lần tôi đến chơi với Thủy. Làm sao tôi phân tích được tôi ngày ấy, nếu có phép lạ cho tôi trở lại ngày xưa tôi sẽ ân cần trân trọng đặt tim tôi vào tay anh, tôi sẽ thề nguyền tôn kính anh như con chiên ngoan ngoãn nghe lời chủ chăn, tôi sẽ nói anh nghe tôi tôn kính thờ phụng mình anh, tôi sẽ chấp nhận hết mọi đợi chờ tê tái, tôi sẽ… nhưng anh ơi bây giờ chỉ còn là mộng thôi

“Mộng tan rồi tìm đâu thấy nữa
Tình tàn rồi nuối tiếc cũng thừa”

Anh! Nụ hôn đầu tiên tôi nhận nơi anh dưới gốc Mimosa dại mọc bên đường hôm hai đứa từ thung lũng tình yêu lang thang trở về lại chợ, nụ hôn cả đời không sao tôi tìm lại được. Bao nhiêu nụ hôn đã qua trong đời tôi mấy mươi năm tôi không đếm không nhớ, hơn ba lần tôi nghĩ tôi tìm được người yêu tôi như lời tôi khấn xin nhưng mãi đến bây giờ trên đường đời tôi mãi chiếc bóng đơn côi. Mối tình đầu anh giành cho tôi thành cột mốc cho tôi so sánh đắn đo và không ai sánh được với anh ngày xưa ấy, ngay cả nụ hôn. Nụ hôn anh đã cho tôi, nụ hôn đầu tê môi, nụ hôn đầu biến tôi thành kẻ tội đồ không dám vào tòa xưng tội với Cha, nụ hôn đầu làm tôi không dám nhìn lên ảnh Chúa, nụ hôn làm tôi không dám ăn uống cả tuần tôi nghĩ mình mất đi cả đời con gái, nụ hôn khiến tôi không dám soi gương, không dám nhìn ngắm cả khuôn mặt mình, Anh ơi! Nụ hôn ấy quá nhiều ý nghĩa khúc mắc, tôi giữ kín không hé môi cho ai biết ngay cả Thủy bạn thân của tôi, đêm ấy tôi khóc sưng cả mắt vừa sợ hãi vừa giận vừa xao xuyến bâng khuâng. Cành hoa Mimosa anh hái đưa tôi như chứng tích mình đã có gì cùng nhau tôi để trên bàn học không đám đụng đến sợ rằng đổ máu tay tôi, lạ lùng cành hoa ấy mãi theo tôi đến bây giờ dù nước chảy đá mòn dù biển đời dâu bể. Tôi cố tình giải thích tại cành hoa còn nằm trong tự điển nên không bị mất đi như quyển nhật ký, như những tờ thơ. Nhiều lần tôi dối trái tim tội nghiệp của tôi khi mân mê cành hoa ấy dù màu vàng hoàng hậu đã trở thành màu vàng tê tái những sợi tơ nhung mịn trên cánh lá biến mất chẳng còn, tôi vẫn yêu nó chứng tích một đoạn đời dễ yêu không sao tìm lại được, tôi không dám nhận rằng tôi nhớ anh tha thiết, nhớ Mimosa là anh! Anh là Mimosa!

“Còn gì nữa đâu mà tưởng nhớ nhau
Bóng dáng yêu chìm sâu đến suối mơ nghìn sau
Ngăn bước qua cầu tình đã nhạt nhòa
Còn gì nữa đâu mà gọi với nhau…” (P.D)

Sau lần ấy, tôi đã gởi anh lá thư trách móc kể lể, kết án cấm anh không được tới nhà, bảo anh thôi đừng khuấy nhiễu đời tôi, đừng kéo tôi theo anh vào địa ngục vậy mà anh vẫn đến xin lỗi đã đánh thức tôi quá sớm, đáng lẽ anh phải đợi vài năm nữa cho tôi ngủ hết giấc trẻ thơ nhưng anh sắp xa Đà Lạt, biết thế nào để hò hẹn đợi mong. Anh mời tôi đến dự lễ mãn khóa của anh, buổi lễ anh nhận kiếm cung tung hoành bốn cõi, tôi không trả lời, tiễn anh ra cổng dưới giàn hoa xác pháo anh bảo :

“Như không biết anh thương em lắm lắm sao?”

Tôi quay mặt đi để tóc xõa dài che khuất ánh mắt anh nhìn. Tôi đã lì lợm chối bỏ tình anh để giờ này mình tôi não nề nhớ nhung, tái tê tiếc nuối.

Đến bây giờ tôi hiểu rõ nụ hôn anh trao gởi, ngày anh ra trường gần kề, anh đã nhận xong đơn vị, anh xắp xa tôi, mối tình lãng mạn của anh, anh muốn tôi biết anh chọn tôi làm người bạn đường chia ngọt xẻ bùi với anh suốt đời cho đến ngày răng long tóc bạc và anh đã lập lại lần nữa khi tôi hơn hai mươi bốn tuổi, lần thứ hai không sợ làm vợ lính tôi lại sợ làm vợ một người vừa ra khỏi trại cải tạo, tương lai mù mịt. Lần chối bỏ này là lần tôi thực sự ký bản án cô độc cho chính tôi.

Hơn hai mươi năm gặp lại Thủy, ôn lại thời mới lớn, ôn lại ngày ấy sau khi nhận nụ hôn đầu, cắn môi nhìn anh lên xe về lại trường ngay bồn hoa chợ Hoà Bình, bây giờ cảnh vật ấy đã thay đổi chỉ mình tôi vẫn như xưa, vẫn giữ hình ảnh xa xưa mờ nhạt, anh nhớ chăng lời ngày xưa tôi nói : “Em sẽ mãi thế này” đã ám vào tôi. Thủy nói trong chuyến về chịu tang mẹ :

“Mày vẫn thế Như ạ, gàn gàn thế nào ấy, liệu mà lập gia đình đi chứ con gái tao sắp gả chồng được rồi”
Tôi tiếu lâm buồn :
“Còn ông Võ Bị nào nữa đâu mà lấy với liếc?”
Nó bảo :
“Sao hồi đó có mà chê, rủ theo dự lễ ra trường của mấy chàng không thèm, đứa nào dự lễ ấy đều làm dâu Võ Bị hết đó”
Tôi vớt vát:
“Có đứa thành quả phụ non nữa sao không nói luôn đi!”
Thủy ngậm ngùi :
“Hạnh phúc nào không xây bằng đớn đau hở Như, vợ chồng tao nè, chưa lấy nhau lúc anh ấy hành quân liên miên ông nào ra trường cũng hăng hái xông vào chỗ dễ chết, tao khóc bao lần khi anh ấy đụng trận lớn đến khi nhận thơ mới yên tâm, mà càng gần cái chết tình yêu mấy ông dành cho người yêu càng đậm đà tha thiết, tao cứ vừa đọc thơ vừa ấm ức chả thấy nói yêu thương nhung nhớ gì mình chỉ kể chuyện vu vơ rồi thì bảo mình đừng đợi chờ gì nữa, đừng yêu thương gì nữa… tao hiểu hết mày biết không? thấy bạn chết trận nhiều sợ cũng tới phiên mình. Các ông là chúa che dấu, đến hồi bị đi cải tạo tao lên thăm cũng cứ thế lại bảo đừng chờ đừng đợi. Chỉ nhìn ánh mắt là tao hiểu hết tim gan anh ấy, tao phải nói dù thế nào tao cũng đợi như me tao cứ ở vậy nuôi tụi tao lớn khôn từ khi ba tao chết trận bao giở bao giờ. Mày phải dám yêu mới hiểu được tình yêu Như ơi”.

Tôi thầm phục con bạn ngày xưa dưới mắt tôi nó tầm thường mọi mặt, sao bây giờ vượt tôi xa lắc. Ngày ấy tôi tự kiêu đóng kín mình trong nhung lụa,sung sướng nhận hết những chiều chuộng mọi người dành cho như một tự nhiên phải có tôi nghĩ ai cũng sẽ dâng cho tôi tình cảm như anh đã vì tôi đẹp, tôi giàu. Tôi ép uổng tim tôi không được yêu anh không được khóc vì anh. Tôi đã quá yêu tôi ngày ấy. Ngờ đâu…

Ánh chiều xuống rồi đó, tôi đã ngồi đây như pho tượng đá suy nghĩ về đời mình, hơn bốn mươi năm làm người chỉ một lần ngu dại đủ một đời phải trả giá đớn đau. Trái tình yêu cần thời gian để chín, tình tôi yêu anh cần quá nhiều thời gian, khi hiểu được nó chín rục và lià cành. Nếu ngày ấy tôi để anh hôn tôi lần nữa, nếu tôi chấp nhận làm vợ lính có mòn mỏi đợi chờ, có khốn khổ nhớ nhung, nếu tôi dám yêu anh thì bây giờ tôi đã có anh bên cạnh, thì bây giờ tôi đã không co quắp héo hon. Tôi đã trách thượng đế không nghe lời tôi cầu khấn, giờ ngẫm lại tôi biết ngài đã ban cho và tôi đã chối từ.

Anh tôi gọi lại tên anh lần nữa N.H.H của tôi, thời tôi mười sáu tuổi và N.H.H của ai kia bây giờ khi tôi bước vào tuổi trung niên H. ơi anh còn nhớ gì Thụy Như không anh? có kể cho vợ anh nghe về mối tình thời anh là sinh viên sĩ quan trường võ bị Đà Lạt?

Thủy kể gia đình anh hạnh phúc, ấm êm vợ anh hiền con anh thảo, lòng nhói đau ngậm ngùi tôi vẫn cầu mong bình an đến cùng anh và người đã chia xẻ đắng cay trong cơn phong ba bão táp đời anh khi quê hương đổi chủ.

Anh! nhánh Mimosa xưa tôi đã đưa cho Thủy một nửa hôm qua khi hai đứa ngồi uống café Thanh Thủy, tiễn nó về Sài gòn trở lại thành phố xa lạ bên kia trái đất có anh.Tôi nhắn nó:

“Chồng mày là cựu Võ Bị tao cho mày giữ nửa nhánh hoa này, phần còn lại tao chôn nó chung với tình tao và H.”
Nó nhìn tôi thông cảm:
“Không cho anh ấy biết!”
Tôi gật đầu:
“Mày quên chưa cám ơn tao làm mai mày cho ông Võ Bị”
Thủy thật thà:
“Vợ chồng tao cám ơn ông H. rồi”
Tôi cười buồn ngâm khẽ:
“Sao anh biết đá không buồn không khóc
Cây không buồn không đổ lệ đau thương?
Cây không khóc sao cây tuôn đổ lá
Đá không buồn sao đá phủ rêu xanh!” (V.L)

Thủy nhìn tôi:
“Đời không ngưng lại được đừng níu kéo Như ạ buồn cũng thế thôi, hãy giữ kỷ niệm đẹp như một nấc thang rồi bước, đứng lại không nên “
“Mày xem tao bắt đầu từ đâu đây? chung quanh tao toàn là ngợm không thấy ai ra hồn, làm sao tao hoà nhập, mày thấy tao sống đây mà hồn tao rục rữa mất rồi “
Tôi đã nói rất thật với Thủy, chỉ cần một người giống anh tí thôi tôi đã có đôi có cặp. Nhớ có lần anh đọc tôi nghe :
“Mưa cô đơn vẫn trăm nghìn giọt bạn
Lá âm thầm lá cũng một rừng xanh”

Nếu anh biết tôi bây giờ lẻ loi cô độc đến nỗi ghen với lá giận cả mưa thì anh nghĩ sao? Anh có lỗi gì đâu để tôi trách cứ. Mệnh số chăng mà tình anh trao tôi không đúng lúc, tôi đáp lại tình anh chẳng đúng thì. Nhìn sương phủ dầy mờ mịt tự tôi xám hối :

“Lỗi tại tôi mọi đàng” Anh H. ơi!
“Xẻ đôi con đường mòn
Anh nửa ấp cỏ non
Tôi nửa ôm rêu lạnh
Mừng nhau… tình vẫn còn” (Đinh Lãng )

Ôi! tự an ủi thế thôi tình gì nữa mà còn! chắc gì anh thèm nhớ đến tôi con người phụ bạc? có về thăm lại trường xưa chắc gì anh muốn tìm thăm người cũ? vả lại lẽ nào tôi ngu si để anh thấy dấu thời gian đã hủy đi những nõn nà ngày cũ.

N.H.H. anh chết trong tôi từ hôm nay. Tôi sẽ về nhà không bước lại con dốc xưa không nhớ dến anh lần nào nữa hết, nụ hôn xưa tôi thả gió bay đi, tôi muốn anh biết bây giờ tôi đã người lớn hơn và bị lời nguyền của chính tôi buộc chặt khi ngang qua cầu ông Đạo cùng anh:

“Không ai được quyền nhốt em hết!”
Anh còn nữa đâu mà giải lời nguyền ấy cho tôi? N.H.H ơi!…

Như Hoa Ấu Tím

Còn nhớ, khi con còn nhỏ, con quặt quịu đau ốm luôn, mẹ luôn là người ngồi bên cạnh con để bóp tay, xoa lưng cho con ngủ. Con không thể nào chịu nổi khi thức dậy khi vắng mẹ. Con không chịu thức dậy nếu không nghe tiếng gọi ân cần của mẹ. Dù mẹ có bận trăm công nghìn việc gì, bao giờ mẹ cũng phải có mặt vào lúc con trở mình thức giấc đêm khuya. Do lúc ban ngày con chơi đùa quá sức, những đêm con trằn trọc không ngủ, mộng mị thấy những hình bóng ông ba bị, con khóc thét lên, và chỉ khi nghe tiếng nói dịu êm: “mẹ đây, mẹ đây con” là con an lòng rúc vào lòng mẹ, say một giấc ngủ thần tiên.

Khi mẹ bị tai nạn xe tông. Trong cái chết chập chờn trong gang tấc, người mẹ nghĩ ngay đến là con. Mẹ kêu van Trời Phật, hãy cho mẹ sống để được nuôi con đến ngày khôn lớn. Mẹ lo cho con khát sữa, ai có thể cho con bú mớm thay mẹ. Nếu chẳng may mẹ mất đi, thì ai sẽ dắt dìu con thành người đây. Trời Phật đã nghe lời van xin của mẹ, mẹ đã sống sau cơn hoạn nạn đó. Mẹ chẳng bao giờ có lấy một giây phút nghĩ đến bản thân, mà chỉ lo lắng cho con cho cái, ngay cả trong lúc hoạn nạn đớn đau.

Khi con chập chững vào mẫu giáo, cũng là mẹ dắt tay con đến trường. Giao con cho một cô giáo lạ hoắc lạ huơ. Con sợ hãi nhưng mẹ bảo con đừng khóc, vì cô rồi sẽ yêu thương con như mẹ thôi. Thế rồi sợ cô, con không dám khóc, nhìn mẹ quay ra bước ra cổng hình như trái tim non nớt của con đã cảm thấy cô đơn bơ vơ lạ lùng. Con khóc thét lên, nhưng rồi con cũng phải nín lặng vì không ai dỗ dành. Đến chiều về, con hờn giận mẹ, con nghe mẹ nói mẹ đã đứng rất lâu trước cổng trường,  tiếng khóc của con dội vào tim mẹ. Mẹ phải đợi đến khi không nghe tiếng con khóc nữa, mẹ mới ra về. Lần đầu tiên trong đời con nhận thức rằng, sống trên đời này sẽ có lúc mình phải lìa xa những người mình yêu thương nhất.

Khi con lên mười, đất nước gặp lúc lầm than, mẹ tần tảo nuôi con hôm sớm. Những bữa cơm chỉ độn toàn là khoai sắn. Ngày nào con cũng thấy mẹ dùng đũa vuốt những hạt cơm dính trong củ khoai, dồn lại thành một chén cơm đầy cho riêng con. Mẹ nhìn con ăn những củ khoai trước cho chặt ruột rồi sau đó mới   hau háu ăn chén cơm, mẹ quay đi mà nước mắt lưng tròng. Con biết mẹ đã dành hết mọi điều ngon ngọt nhất đời cho con.

Cứ đến mùa thu thì con nhớ đến mẹ, không chỉ vì mùa thu là mùa Vu lan báo hiếu, mà còn vì con cứ nhớ mãi hình ảnh mẹ quét những chiếc lá khô trên sân vườn. Mỗi buổi chiều tan học, mẹ với cây chổi quét xào xạc trước nhà chờ đợi con đi học về. Mẹ hay than phiền cây trứng cá này rụng lá, nhưng vẫn không chịu chặt đi để trồng cây khác, vì biết con thích ăn trái trứng cá. Bạn bè con đến chơi lấy cây trứng cá làm vui, vì tên của các bạn con nhỏ Phượng , nhỏ Hoa, nhỏ Mai khắc đầy trên đó. Đến bây giờ con vẫn nhớ như in hình bóng mẹ và tiếng xào xạc chiếc chổi tre. Cũng chiếc chổi tre đó mẹ quất con đau điếng, khi con ham chơi đi học không chịu về nhà. Những lúc đó con hờn mẹ biết bao nhiêu thì giờ đây con lại biết ơn mẹ bấy nhiêu. Nếu mẹ không đánh đòn, chắc con không chịu chăm lo học hành để có được ngày nay.

Những kỷ niệm về mẹ thì biết kể làm sao cho xiết, con nhớ những ngày tết con học trường xa không có tiền về xe, mẹ gởi cho con 2 đòn bánh tét cho một người bạn cùng quê mang lên cho con. Xe đò đi dọc đường bị hư, 2 chiếc bánh tét đến tay con   chỉ còn một cái, nhưng khi mở ra thì đã mốc hết rồi, tuy nhiên vẫn còn mùi hương và hình bóng bàn tay ân cần của mẹ. Giờ đây mắt mẹ mờ rồi không thấy đường gói bánh và bánh ngoài chợ thì bán đầy nhưng con vẫn không tìm được chiếc bánh tét ngày xưa. Đêm giao thừa nằm co ro trên chiếc giường trong ký túc xá, đầu con cứ hiển hiện bóng dáng mẹ thắp hương bàn thờ, trước ngõ vào lúc pháo nổ giao thừa.

Khi con bắt đầu biết mộng mơ, mẹ đã nói với con, hãy chọn lấy một người xứng đáng để mà yêu. Con hỏi mẹ người như thế nào là xứng đáng. Mẹ bảo rằng hãy chọn người có nghị lực và có lương tâm, đừng vì hào nhoáng bên ngoài. Con hỏi tại sao, mẹ bảo rằng: người có nghị lực sẽ vượt qua được những cơn sóng gió của cuộc đời; người có lương tâm sẽ không ruồng bỏ mình trong cơn hoạn nạn. Thế nhưng con không nghe lời mẹ, con chọn lấy một người với vẻ hào nhoáng bên ngoài. Để rồi tình yêu đặt nhầm chỗ, người ta đã rời bỏ con mà đi dù không hề có sóng gió hoặc cơn hoạn nạn nào, mà chỉ vì tài sản duy nhất con có chỉ là một tấm lòng. Mẹ là người đầu tiên an ủi cho con trong giây phút tuyệt vọng đó. Trời Phật lúc đó cũng không làm cho con hết đau khổ, nhưng tình yêu của mẹ, bù đắp hết tất cả những mất mát, trống trải trong lòng con. Mẹ là Đấng tối cao của con. Sau này con mới biết, khi con đau khổ một thì mẹ đã đau khổ gấp mười lần con…

Biết ơn mẹ là như thế, nhưng con cũng là một đứa bé bạc bẽo vô cùng. Ngay khi còn nhỏ tính con đã hờ hững vô tình. Một ngày nọ, mẹ tiễn con và bố đi xa, vì quá thích chiếc xe hơi mới bóng, con giằng tay mẹ bước lên xe theo bố mà chẳng hề quay lại, đã vậy miệng còn nói: “mẹ đi về đi, mẹ đi về đi”. Xe chạy rồi bố mới bảo rằng con đã làm mẹ đau lòng khi chẳng hề ngoái lại, chẳng hề vẫy tay. Có phải số phận của người mẹ là như thế khi con cái mình bắt đầu lớn khôn, là chẳng hề phút giây nào quan tâm đến mẹ cha? Những lúc con hẹn hò bạn bè, đi sớm về khuya, bao giờ trở về nhà cũng thấy mẹ đợi cửa. Một mâm cơm nguội lạnh vẫn còn nguyên vẹn đó. Nhà đại thi hào Tagore có ví những đứa con như dòng sông mà cha mẹ như núi: “…Sông chảy xiết reo ca, phá hết đập hết bờ, nhưng núi đứng lại, và nhớ và dõi theo sông với cả khối tình nồng”.

Khi con bắt đầu viết văn làm thơ, than ôi, dường như con chẳng viết một bài thơ hay câu ca nào về mẹ cả. Tất cả những bài thơ con viết đều dành cho những “người dưng”, cho những mối tình vụn vặt trôi qua nhanh chóng trong cuộc đời. Thế nhưng những bài thơ, bài văn của con được đăng trên báo. Mẹ nhặt nhạnh lại từng chút, đọc say sưa, để dõi theo tâm hồn con gái mình mà chẳng chút ghen tị hay buồn lòng. Đôi khi con lại phàn nàn mẹ, đọc làm chi, có liên quan gì đến mẹ đâu… Con còn trách móc mẹ làm thất lạc những tờ báo, những “kỷ vật tình yêu” của con. Bây giờ đây, khi con viết những dòng này, cho mẹ, (hay cho lòng sám hối của chính con?), thì mắt mẹ đã mờ và không hề đọc được nữa. Những chồng báo vẫn nằm yên ngay ngắn và mới cứng chẳng hề có ai đọc cùng con.

Còn một điều mà con lo sợ khi nhắc đến mùa thu, đó là mùa của tiết trời thất thường, mẹ hay bị những cơn đau nhức mỏi mình. Đó là mùa không chỉ có lá vàng rơi rụng, còn là mùa những người già như trái mít chín cây, rụng lúc nào không biết. Giờ đây đối với con – một đứa trẻ đã gần 40 tuổi – mới chợt hiểu mùa thu không còn là mùa để làm thơ và ngồi hát tình ca, mà là một mùa để lo âu, vì không biết chiếc lá vàng là mẹ sẽ còn nán lại trên cây bao nhiêu thời gian…

Con không thể nhớ nỗi từ bao giờ con đã không hề nói lời yêu thương mẹ. Trong khi đó, con đã dễ dàng nói những lời yêu thương ngọt ngào cho một người nào đó mà con yêu, để rồi có lúc người ta vẫn phụ rẫy mình. Có phải vì con biết rằng muôn đời mẹ vẫn yêu con nên không cần nói lời yêu thương để ràng buộc  thắt chặt tình thân yêu chăng. Đó là lỗi lầm to lớn nhất của đời con vì không biết nói lời yêu mẹ. Ngày hôm nay, khi viết xong những dòng này, không, không cần phải đợi viết xong nữa, viết bao nhiêu cũng không đủ tạ tội. Chưa kịp đi đến với mẹ bây giờ, thì con sẽ gọi điện ngay, sẽ nói lời:”con yêu mẹ vô cùng”. Tạ ơn Trời Phật vì cho dù đôi mắt đã mờ, tai mẹ cũng còn nghe được những lời nói của con, khi vẫn còn chưa muộn…

Muôn đời vẫn thế, mẹ vẫn là Tiên là Phật, vẫn tha thứ  và  an ủi xoa dịu cho lòng con.

Nhị Tường

Nơi tôi lớn lên vốn là một giáo khu, vị linh mục già đầu tiên đã chia đất theo mô hình văn minh nhất cho đến nay, những lô đất vuông vức, và những con đường thẳng tắp cắt nhau theo hình bàn cờ. Tuổi thơ tôi lặn lội trên những con đường ấy, đến trường, đến nhà thờ, đến nhà bạn, nhà dì, nhà bà ngoại… Những con đường rợp bóng cây xanh, mượt mà cỏ dại, gió thổi êm êm giữa những xóm thôn tĩnh lặng yên bình. Cát miền duyên hải trắng mịn dưới chân.

Mỗi lần về quê, tôi vẫn thường một mình đi bâng quơ khắp các ngả, từ nhà bước ra rồi rẽ dọc, rẽ ngang, rẽ vô tình tuỳ hứng. Vậy mà rẽ đến đâu cũng chạm vào ký ức.

Con đường này thân thuộc lắm những đêm tôi đi xem ti vi ké ở xóm trên. Những ngày chưa có điện, cả xóm có độc một chiếc tivi đen trắng, xem bằng bình ắc quy. Tội cho chủ nhà, cứ bảy giờ tối dù chưa kịp ăn cơm xong cũng phải mở cổng đón khách, người lớn trẻ con ngồi từ trong phòng khách tràn ra đến ngoài hàng rào, mê mẩn với phim hoạt hình Hãy đợi đấy, đến Maika, Con bạch tuộc, Tình sử Angelic…Tôi xem phim xong có khi mười một giờ đêm. Mọi người túa ra thật đông rồi rẽ dần các ngả, tan dần những tiếng lao xao, tôi đơn độc một mình trên đường về, sợ ma ghê lắm nên không dám đi chậm. Co cẳng chạy mà có cảm giác tim mình không nằm trong lồng ngực, chân mình không chạm đất, nhảy qua cục đá này, tránh bụi cây chỗ này, tránh hố sụt bên kia…hoàn toàn theo quán tính. Tôi thuộc lòng từng hòn đá, từng vết đất nứt toác, từng hố sâu trên con đường đất đã bị mưa xói thành lồi lõm. Đêm không trăng, không sao, trời đen kịt, bóng tối lấp đầy sau lưng trước mắt, những cành xoài hai bên đường rủ xuống đầu, gió thối sau lưng như ai đuổi. Con đường ban ngày quen thuộc vậy, ban đêm vẫn sợ…Những đêm có trăng có khi càng sợ, bởi bóng lá rung rinh tứ phía. Có những đêm mưa, đường trơn ướt, đất hoá nhão. Một chiếc dép bị đất sét níu lại dứt không ra, tôi không dám dừng lại để gỡ, vẫn phóng như bay về nhà…Sáng mai đi tìm thì nước đã cuốn dép trôi nơi nào. Con đường này, suốt tuổi thơ tôi đã giữ lại đến bốn năm chiếc dép như vậy.

Ấy thế mà đêm nào tôi cũng đi xem tivi.

Từ đây rẽ phải là con đường tôi theo đám bạn hàng xóm đi đập chuồn chuồn. Mùa mưa, chuồn chuồn bay ngay vai tôi thành từng đàn rập rờn đông đặc. Chúng tôi hái cỏ bó thành bó như chổi, vừa chạy vừa đập tới tấp vào không trung, chuồn chuồn thi nhau rớt xuống đất, bọn con trai đem về cho gà ăn. Cũng con đường ấy, những ngày mưa, lũ trẻ chúng tôi chạy ùa ra tắm, thỉnh thoảng lại ghé vào nhà ai đó có máng nước, tranh nhau chỗ đứng cho nước xối. Rồi rủ nhau đi bắt ễnh ương. Con đường đất đọng nước thành nhiều vũng nhỏ. Ễnh ương và ếch nhái không biết từ đâu trôi về trong đó. Sau mỗi cơn mưa đầu mùa lại nghe chúng kêu gào ỏm tỏi…

Nếu rẽ trái ngay ngã tư này, sẽ là con đường dẫn xuống ruộng lúa, tôi hay đi dọc theo đó hái lá về cho thỏ ăn. Rồi có khi quên mất nhiệm vụ mà lang thang theo chúng bạn hái lá để chơi đá gà, hái những hạt nổ hoa tím bỏ vào miệng nhấm nghe nổ tách, tìm bắt những con cào cào châu chấu giấu mình trong cỏ. Ham chơi đi lạc, có lần tôi lạc vào một đám ruộng trồng hoa cúc, cúc tím, cúc đỏ…đẹp ngỡ ngàng như chốn thiên đường…Tôi ngồi đó ngắm suốt cả chiều, để cả nhà đổ tìm khắp chốn.

Những con đường dọc ngang vuông vức, xanh mát và vắng người. Tôi có thể nhặt nhạnh thời thơ ấu của mình ở bất kỳ ngã tư nào. Đây là con đường đầy những cây dầu mà người lớn cảnh cáo là có trái độc, phải tránh xa. Những đêm trung thu, đôi khi không có đèn ông sao, lũ trẻ nghèo hái trái dầu khô xỏ thành dây rồi đốt. Còn con đường này có bãi cát trắng tinh. Những đêm trăng sáng cả xóm tụ tập về đó. Người lớn tụm năm tụm ba trò chuyện mùa màng. Trẻ con chơi rồng rắn lên mây, giật cờ…ngay giữa ngã tư, cười la khản giọng, đêm về ngủ tha hồ nói mớ. Thắng trước mặt là con đường có nhiều cây chùm rụm. Mùa thi, tôi bận học bài nên không đưa bò ra ruộng ăn cỏ, chỉ tranh thủ chiều dắt bò dọc hàng rào cho nó gặm ít lá xanh. Ông hàng xóm tếu tạo chọc “mi cứ cho Bò mi ăn chay rứa răng hắn có sức cày?”…

Những con đường xóm đều có bề ngang bằng nhau, trừ con đường chính dẫn từ Quốc lộ vào nhà thờ, ngang qua trường tiểu học của tôi có bề ngang tới hai mươi lăm mét. Vì vậy tên của nó là…đường Hăm lăm. Nó đủ rộng cho xe cộ, phơi phóng khoai lúa và cả chơi đùa. Trên con đường đó tôi theo bà đi lễ những sáng mờ sương, đeo cặp sau lưng đến trường mỗi ngày. Buổi chiều, sau khi giúp mẹ nấu cơm xong, tôi thường chạy xuống đường Hăm lăm để chơi với chúng bạn trong khi đợi ba đi rẫy về trên chiếc cộ bò quen thuộc. Tôi có thể nhận ra con bò nhà mình và chiếc nón của Ba tôi từ rất xa. Ba ngồi trước, tay vung vẩy cây roi. Con bò vàng dù vậy vẫn lững thững đi không vội vã. Những cây mía non lòa xoà ra phía sau.

Khi ba đến gần, tôi sẽ chào đám bạn và sung sướng nhảy lên cộ bò, ngồi lọt thỏm giữa rơm rạ, cày cuốc, thúng mủng, và bi đông nước. Cùng ba về nhà. Lòng rộn rã niềm vui hầu như không lý do, tôi nghe bụng đói, và mơ màng nghĩ về chén cơm nóng hổi với món trứng chiên mẹ đã dọn ở nhà.

Tôi nhớ những chiều ấy biết chừng nào. Ráng vàng ráng đỏ hắt lên từ phía núi. Và gió lồng lộng thổi từ phía biển. Bầu trời trên đầu ngả màu lam đậm, sâu thẳm. Mùi củi cháy trong bếp nhà ai lách tách. Và đâu đó giữa những vòm cây vươn lên một sợi khói xám mỏng manh.

Một lần, ba tôi bảo rằng cứ theo đường này đi về phía Tây mãi sẽ gặp núi. Đi về phía Đông mãi là gặp biển. Tôi gật gù nói lớn lên con sẽ đi hết đường này, từ biến đến núi. Ấy vậy mà tôi chưa đi trọn con đường quê mình – để đến núi và đến biển – thì đã vội rẽ theo đường quốc lộ để đi xa…

Có phải vì vậy mà những con đường ấy cứ theo tôi mãi…

Trong những giấc mơ, tôi vẫn thường thấy mình lon ton như trẻ nhỏ, tha thẩn đâu đó bên những rào chùm rụm quê nhà.

Đặng Nguyễn Đông Vy

Vâng, quả đúng như vậy, nhà thơ Thuận Hữu đã viết như thế trong bài thơ Những phút xao lòng thay cho chúng ta để gợi lại trong lòng mỗi người, ai cũng đã từng có một thời như vậy, để yêu và để nhớ, đã yêu và đã nhớ. Chỉ một dòng thôi nhưng nó trọn vẹn cho cuộc sống của mỗi đời người. Nhạc Pháp cũng có bài hát Les amoureux qui passent mà trước giải phóng người ta dịch là Một thời để yêu như thế này đây:

Đời là một thời để yêu
Yêu trong bóng đêm lẻ loi
Yêu cho bao nỗi đắng cay
Yêu cho quên từng ngày tháng

Tình là một lần được mơ
Mơ trong bóng đêm lẻ loi
Có những chiếc lá úa rơi
Bay chơi vơi vào trời tối…

Những phút cuối trong cuộc đời
Vẫn thấy nhớ thương một người
Lúc nhắm mắt xin nụ cười
Thay cho chiếc hôn lần cuối…

Vâng, quả thật, cho dù yêu trong bóng đêm lẻ loi, trong đắng cay nhưng đó cũng vẫn là một thời đáng nhớ trong đời, cái thời mà mới sáng ra đã mong gặp mặt, gặp chỉ để mà… nhìn thôi chứ đâu biết làm gì hơn, nhưng mà vẫn cứ thích, mãi đến đêm về cũng nhớ nhớ thương thương, nó man mác, nó êm êm làm sao ấy, và cái đó người ta gọi là tình yêu mà chẳng ai cắt nghĩa được, do đó mà dù là thơ hay nhạc đi nữa, khi kể về cái thời mà mình đã yêu, được yêu thì bao giờ cũng thấy lâng lâng nhẹ nhàng làm sao ấy, cho dù có thể bây giờ chúng ta đã thành ông bà nội ông bà ngoại lọm khọm, hay ta vẫn đang solo một mình đi nữa, thì chắc hẳn ai cũng đã trải qua một thời như vậy, mỗi khi nhớ lại thì cũng vẫn cứ thấy một tí lay động nhỏ nhoi nào đấy trong góc con tim mỗi người. Vì ai cũng có một thời để yêu, ai cũng có một thời để nhớ mà.

Cái rung động đầu đời của con người thì khó mà diễn đạt bằng bút mực hay bằng bàn phím lắm, vì đó là biểu hiện đầu tiên của tình yêu, làm như kể ra e nó mất jin hay mất cái thi vị nhẹ nhàng riêng ta vậy, ai cũng muốn giữ lấy cho mình, êm đềm như gió chiều luồn qua kẽ lá, do đó mà ai cũng có, mỗi người mỗi vẻ, nhưng chỉ nhìn nhau cười một cách ý nhị mà không cần phải nói ra bằng lời là vậy.

Tôi cũng có cái thời để yêu ấy, đẹp lắm nhưng cũng đắng lắm, vì mình nhà nghèo, mồ côi cha, nên chỉ biết lận lưng những thứ nhỏ nhoi mình có về tinh thần như sự gắng học, niềm đam mê âm nhạc và tinh thần hướng đạo mà thôi, chứ tiền bạc vật chất hay địa vị xã hội thì mình bù trớt. Nhưng nói thế không có nghĩa là mình tuyệt vọng trong tình yêu đâu, bạn cũng thế thôi, có thể ta xa tầm tay với đối với một số đối tượng nào đấy chỉ biết nhìn bề ngoài, nhưng ta có thể có những thứ mà người khác không bỏ tiền ra mua được, như sự đam mê, sự cố gắng thì họ thua ta là cái chắc, ngày xưa tôi vẫn luôn lạc quan như thế nên không coi chuyện vật chất là quan trọng, nhưng rõ ràng cuộc đời có những giới hạn của nó, phũ phàng như nó vốn có, và tôi cũng đã được đời dạy cho bài học về thân phận mình như thế nào, khi biết rõ thì cuộc đời đã sẵn sàng mời ta đi chỗ khác chơi ngay, vui với thân phận khố rách áo ôm của mình, cho dù nó đau tới cỡ nào cũng mặc, vì thế mà thấy đắng. Tôi nếm đủ cả và nhận đủ cả. Tuy nhiên, trong đớn đau ấy ngoài sự phân định rạch ròi cái thân phận của mình thì cũng vẫn có sự cảm thông của rất nhiều người, và nhờ đó mà tôi vẫn lạc quan, cho dù vẫn phải vĩnh biệt tình đầu, vì tình đầu là cơn giông chợt qua mau qua mau. Vĩnh biệt tình đầu, tình làm con tim ta đớn đau là vậy. Cám ơn Nhạc sĩ Thanh Tùng đã nói hộ tôi và mọi người những cảm nhận vô cùng chính xác trong bài hát Vĩnh biệt mùa hè của anh.

Thế nhưng đọc đến đây chắc chắn sẽ có người hỏi: Sao cứ nói lòng vòng loanh quanh mà không kể huỵch toẹt ra cho rồi cái ông chú già lộn xộn này. Hihi… Lúc nãy tôi đã nói trước rồi mà, nói ra hết nó mất jin thì sao? Tôi có một thời để yêu, để nhớ và để cất giữ trong tim mình, thỉnh thoảng cựa quậy nhói nhói lên một tí cho vui là được rồi, nhói nhiều qua thành ra đau lắm đấy, mà tôi thì chẳng thích đau tim tí nào… Đau quá mất công ngày nào cũng phải ca cẩm Mal… au font du coeur. Oui j’ai mal… thì e rằng tội nghiệp cho cái thân già này lắm.

Hùng Lân